2.1 Dorpen en wijken

Het is prettig wonen en leven in onze dorpen en wijken. Wat er nodig is voor een goede leefomgeving verschilt per gebied. Inwoners kennen hun dorp of wijk en kunnen vanuit die ervaring waardevolle informatie, ideeën en aandachtspunten meegeven. Daarom betrekken we inwoners bij ontwikkelingen in hun leefomgeving. Daarbij maken we duidelijk waarover zij kunnen meepraten, wat er met hun inbreng gebeurt en waar de gemeente uiteindelijk een afweging maakt of een besluit neemt.

Gebiedsgericht werken
Gebiedsgericht werken betekent dat we kijken naar wat er in dorpen en wijken speelt en opgaven zoveel mogelijk in samenhang oppakken. Per gebied brengen we in beeld welke ontwikkelingen eraan komen, welke belangen spelen en welke onderwerpen elkaar raken. Daarvoor gebruiken we onder meer gesprekken met inwoners en maatschappelijke partners, data, inwonersonderzoeken, dorps- en wijkplannen, signalen uit de praktijk en bestaande gemeentelijke plannen. Deze informatie gebruiken we om inwoners op passende momenten te betrekken, keuzes beter te onderbouwen en beleid en uitvoering beter op elkaar af te stemmen. Daarbij wegen we de inbreng vanuit dorpen en wijken af tegen andere belangen, gemeentelijke ambities en de beschikbare mogelijkheden.

Ambities
We willen goed zicht hebben op wat er in onze dorpen en wijken speelt en inwoners op een duidelijke manier betrekken bij ontwikkelingen in hun leefomgeving. Inwoners weten waar zij terechtkunnen met ideeën, vragen of zorgen en weten welke ruimte er is om mee te denken of zelf initiatieven te nemen. Met gebiedsgericht werken brengen we verschillende opgaven, belangen en ontwikkelingen per gebied beter met elkaar in verband. Dit helpt ons om onderbouwde keuzes te maken, prioriteiten te stellen en beleid en uitvoering beter op elkaar af te stemmen. Waar inwoners of organisaties zelf initiatieven nemen die bijdragen aan de leefbaarheid, bekijken we welke rol de gemeente daarbij kan spelen.

Trends en ontwikkelingen
Binnen het NPG-project Dorps- en wijkplannen hebben de meeste dorpen en wijken inmiddels gewerkt aan een dorps- of wijkplan. Alle 37 dorpen en wijken krijgen hiervoor de mogelijkheid. De plannen geven inzicht in onderwerpen die inwoners en bewonersorganisaties belangrijk vinden voor hun dorp of wijk.

Op basis van de dorps- en wijkplannen werken bewonersorganisaties en gemeente aan uitvoeringsagenda's. Daarbij wordt bekeken welke ideeën en projecten kunnen worden opgepakt, wie daarin een rol heeft en welke mogelijkheden daarvoor beschikbaar zijn. Niet ieder idee kan worden uitgevoerd. De uitvoeringsagenda helpt om hierover afspraken te maken en duidelijk te maken wat inwoners, organisaties en gemeente van elkaar kunnen verwachten.

De ervaringen met de dorps- en wijkplannen gebruiken we bij de verdere ontwikkeling van het gebiedsgericht werken. Daarbij kijken we ook naar de manier waarop we inwoners betrekken. Niet ieder onderwerp vraagt om dezelfde vorm of intensiteit van participatie. We willen daarom bewuster bepalen wanneer en op welke manier inwoners worden betrokken en vooraf duidelijk zijn over de ruimte die er is voor hun inbreng.

Nij Begun
Het kabinetsplan ‘Nij Begun’ bestaat uit 50 maatregelen die zijn gericht op het aanpakken van de gevolgen van de aardgaswinning. Verschillende maatregelen hebben betrekking op de leefomgeving en de sociale samenhang in onze gemeente. Bij de uitvoering daarvan zoeken we waar nodig aansluiting bij het gebiedsgericht werken. Voor nadere informatie verwijzen wij naar het programma Herstel en perspectief in 2.5.

Kunst, cultuur, archeologie, erfgoed en monumenten maken zichtbaar wie we zijn in Midden-Groningen. Ze vertellen het verhaal van onze dorpen, wijken en landschappen: van oude sporen in de bodem tot nieuwe inwoners die hun eigen gebruiken en ideeën meebrengen. Cultuur zorgt voor ontmoeting, herkenning en trots. Het helpt mensen mee te doen, elkaar te leren kennen en zich thuis te voelen. Daarmee raakt cultuur ook het sociale domein en de gezondheid van inwoners. Samen zingen, maken, bezoeken en herdenken kan eenzaamheid verminderen, veerkracht versterken en bijdragen aan een prettige, gezonde leefomgeving.

Ambities
Inwoners van Midden-Groningen kunnen deelnemen aan een rijk en toegankelijk cultureel leven, waarin cultuur, erfgoed, archeologie, monumenten en lezen en schrijven bijdragen aan identiteit, ontwikkeling, ontmoeting en maatschappelijke betrokkenheid. De bibliotheek vervult een steeds bredere maatschappelijke rol. Naast lezen en taalontwikkeling draagt de bibliotheek bij aan digitale inclusie, ontmoeting, zelfredzaamheid en toegang tot informatie en overheidsdienstverlening.

Trends en ontwikkelingen
De voorgenomen wijziging van de Wet stelsel openbare bibliotheekvoorziening (Wsob) versterkt de gemeentelijke verantwoordelijkheid voor een toegankelijke en volwaardige openbare bibliotheekvoorziening die aansluit bij de behoefte van inwoners. 

• Aantal bij de gemeente ingediende archeologische onderzoeken
• Aantal bestuurlijke besluiten op archeologische onderzoeken die aan de gemeente worden voorgelegd.

Sport en bewegen dragen bij aan een gezonde, vitale en verbonden samenleving. Inwoners bewegen bij een sportvereniging, in de openbare ruimte, op school, op het werk en in hun dorp of wijk. Sport en bewegen bevorderen de lichamelijke en mentale gezondheid en dragen bij aan ontmoeting, participatie, talentontwikkeling en sociale samenhang.

Samen met sportverenigingen, andere sportaanbieders, maatschappelijke organisaties en inwoners wordt gewerkt aan een gemeente waarin iedereen kan sporten en bewegen. Er is extra aandacht voor inwoners voor wie deelname minder vanzelfsprekend is, bijvoorbeeld door financiële, lichamelijke of sociale belemmeringen.

Ambities
Alle inwoners krijgen de kans om een leven lang te sporten en te bewegen op een manier die past bij hun mogelijkheden, behoeften en levensfase. Er wordt gewerkt aan toegankelijk en inclusief aanbod, vitale sportaanbieders, toekomstbestendige accommodaties en een leefomgeving die uitnodigt tot bewegen. Daarmee wordt bijgedragen aan de Gezonde Generatie 2040 en aan een gemeente waarin inwoners gezond kunnen opgroeien, zich kunnen ontwikkelen en naar vermogen kunnen meedoen.

Trends en ontwikkelingen
Het maatschappelijke belang van sport en bewegen neemt toe. Sport en bewegen dragen bij aan een gezonde leefstijl, het voorkomen van gezondheidsproblemen, de mentale gezondheid, sociale verbondenheid en de leefbaarheid van dorpen en wijken. Tegelijkertijd vragen gezondheidsverschillen, vergrijzing en de achterblijvende beweegdeelname in Midden-Groningen om blijvende inzet. In 2024 voldeed 45% van de volwassenen in Midden-Groningen aan de beweegrichtlijn. Provinciaal was dit 50 procent. Bij jongeren voldeed 12% aan de beweegrichtlijn, tegenover 15% provinciaal. Van de jongeren sportte of bewoog 85 procent wekelijks in de vrije tijd. Provinciaal was dit 89%.

Niet alle inwoners hebben dezelfde mogelijkheden om te sporten en te bewegen. Kosten, gezondheid, een beperking, bereikbaarheid of het ontbreken van passend aanbod kunnen deelname belemmeren. Er is daarom bijzondere aandacht voor jongeren, ouderen, mensen met een beperking, inwoners met een laag inkomen en inwoners met lichamelijke of psychosociale klachten. Ook de manier waarop inwoners sporten verandert. Naast deelname aan verenigingen neemt de behoefte aan flexibel, individueel en ongeorganiseerd bewegen toe. Wandelen, fietsen, hardlopen, fitness en sport in de openbare ruimte worden belangrijker. Dit vraagt om een beweegvriendelijke leefomgeving en een gevarieerd aanbod dat aansluit bij verschillende voorkeuren.

Sportverenigingen en andere sportaanbieders hebben te maken met veranderingen in ledenaantallen, een tekort aan vrijwilligers, stijgende kosten, verduurzaming en hogere eisen aan kwaliteit, inclusie en sociale veiligheid. Gemeentelijke ondersteuning wordt daarom gericht ingezet voor activiteiten die aantoonbaar bijdragen aan maatschappelijke doelen en structurele sportdeelname. In 2027 verbinden we sport en bewegen nadrukkelijker met gezondheid, onderwijs, welzijn, participatie en de sociale basis. Er wordt aangesloten bij het Aanvullend Zorg en Welzijnsakkoord en andere landelijke en regionale kaders.

Onderstaand de indicatoren omtrent sporten en bewegen in de gemeente Midden-Groningen en de provincie Groningen. 

We willen dat inwoners veilig kunnen wonen, werken, ondernemen en opgroeien in Midden-Groningen. Daarbij werken we nauw samen met inwoners, politie, Openbaar Ministerie, Veiligheidsregio Groningen, RIEC, scholen, zorg- en welzijnspartners, woningcorporaties en ondernemers.

Het Integraal Veiligheidsbeleid 2025–2028 vormt het kader voor onze inzet. In 2027 blijven de zes daarin vastgestelde prioriteiten leidend: ondermijning, jeugd en veiligheid, NPG Verbeteren Veiligheid Midden-Groningen, mensenhandel, maatschappelijke onrust en personen met onbegrepen gedrag. Daarnaast werken we aan de vier strategische thema’s cybercriminaliteit, actualisering van de APV, crisisbeheersing en evenementenbeleid.

De openbare ruimte is dé plek waar onze bewoners, ondernemers en bezoekers elkaar ontmoeten, naar het werk gaan, spelen, sporten en ontspannen. In deze openbare ruimte bevinden zich onze kapitaalgoederen zoals wegen, bruggen, parken, speelplaatsen, lantaarnpalen en verkeerslichten. Naast het dagelijks beheer en onderhoud in de openbare ruimte, dragen we ook bij aan nieuwe projecten. Het gaat dan bijvoorbeeld om de versterkingsopgave en diverse fases van inrichting in de wijken Gorecht en Vosholen. We blijven verbeteren, bijvoorbeeld door te werken aan een meerjarige integrale onderhoudsplanning. 

We hebben veel kapitaalgoederen in beheer en onderhoud. In 2024 is een begin gemaakt met actualisaties van beleid en beheerniveaus van de kapitaalgoederen en het wegwerken van achterstanden en zijn ook de beleidsnota's vastgesteld voor het beheer en onderhoud van wegen en kunstwerken. In 2025 is hier in de opstartfase verder invulling aan gegeven. Vanaf 2026 ligt meer de nadruk op uitvoeren en wegwerken van de achterstanden. De werkzaamheden lopen nog wel enige jaren door.

Ambities
We willen de openbare ruimte beheren en onderhouden zodat deze ‘schoon, heel, veilig en duurzaam’ is. We streven naar een gemeenschap waarin inwoners, ondernemers en bezoekers tevreden zijn over de openbare ruimte en waar zij medeverantwoordelijk zijn voor de leefbaarheid van hun dorp of wijk. Daar waar wij verantwoordelijk zijn voor het basisbeheer en -onderhoud, kan in een gebiedsgerichte samenwerking met partners een 'plus' geleverd worden. De openbare ruimte gaan wij voorbereiden op de opgaven die klimaatverandering met zich meebrengt. Dit zal met name gericht zijn op het voorkomen van wateroverlast en hittestress. 

Trends en ontwikkelingen
De kosten voor het beheer en onderhoud van de openbare ruimte blijven onder druk staan door stijgende marktprijzen, hogere kosten voor grondstoffen en krapte op de arbeidsmarkt. Tegelijkertijd hebben ontwikkelingen zoals klimaatadaptatie, de energietransitie en de toenemende drukte in de ondergrond steeds meer invloed op het beheer van de openbare ruimte. Werkzaamheden aan kabels en leidingen zorgen ervoor dat wegen, voetpaden en groenstroken vaker worden opengebroken, wat gevolgen kan hebben voor de kwaliteit en levensduur. Door meer pieken in neerslag, temperatuur en uitschieters in wind en droogte moeten we een robuustere en ook 'veerkrachtigere' groene omgeving inrichten. Deze trends zullen langzaam maar zeker in onze inrichting ingebed moeten gaan worden. Ook neemt de belasting van wegen en kunstwerken toe, onder andere door zwaardere (elektrische) voertuigen. Deze ontwikkelingen vragen om blijvende aandacht voor de kwaliteit, levensduur en constructieve veiligheid van onze infrastructuur.

In deze paragraaf zijn de verplichte beleidsindicatoren vanuit het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) opgenomen. 

In de financiële toelichting wordt de afwijking verklaard tussen de begroting 2027 en de begroting 2026 na wijziging. Het nadelig saldo voor bestemming op het programma Dorpen en wijken is toegenomen met € 4.022.000 ten opzichte van de begroting 2026. Het nadelig saldo na bestemming is toegenomen met € 2.504.000. We lichten per product de belangrijkste wijzigingen toe.

Openbare ruimte
Het saldo van het product Openbare ruimte is ten opzichte van 2026 met € 1.658.000 verslechterd. De lasten zijn met € 1.159.000 toegenomen, de baten zijn met € 57.000 afgenomen en de onttrekkingen aan de reserve zijn met € 442.000 afgenomen.

Lasten (€ 1.159.000 nadelig): Voor de areaaluitbreiding in de openbare ruimte heeft uw raad bij de Voorjaarsnota 2026 vanaf 2027 structureel € 381.000 beschikbaar gesteld. Het gaat onder andere om de ontwikkeling van bedrijventerrein De Gouden Driehoek in Zuidbroek en de IJsbaanlocatie in Meerstad. Deze middelen zijn in de begroting 2027 opgenomen. Daarnaast verwachten we € 491.000 hogere kapitaallasten voor investeringen in onder andere wegen, water en oevers en civieltechnische kunstwerken. De indexatie van de uitvoeringsbudgetten voor het onderhoud van de openbare ruimte leidt tot € 101.000 hogere lasten. De toegerekende personele lasten nemen met € 120.000 toe, met name door de indexatie van de loonkosten. Voor mobiliteit en verkeer nemen de toegerekende personele lasten met € 210.000 toe. Daartegenover vervallen de incidentele lasten van € 84.000 voor de fietscampagne bedrijventerreinen uit 2026. Het structureel benodigde budget voor de uitvoering van het mobiliteitsplan neemt met € 50.000 toe. Daarnaast stijgen de kapitaallasten voor investeringen uit het mobiliteitsplan met € 63.000. Deze twee bedragen worden gedekt door een onttrekking aan de reserve Investeringsfonds dorpen en wijken. Overige afwijkingen binnen mobiliteit en verkeer leiden tot een voordeel van € 19.000. Voor de gladheidsbestrijding heeft uw raad bij de Voorjaarsnota 2026 incidenteel € 350.000 beschikbaar gesteld. Dit bedrag vervalt in 2027. Voor de brugbediening was in 2026 incidenteel € 100.000 beschikbaar. Vanaf 2027 is hiervoor structureel € 155.000 nodig. Ten opzichte van 2026 leidt dit tot € 55.000 hogere lasten. Tot slot nemen de toegerekende lasten voor tractie, materieel en huisvesting met € 83.000 toe. Dit komt met name door hogere kapitaallasten en onderhoudskosten. Overige afwijkingen leiden per saldo tot een nadeel van € 58.000.

Baten (€ 57.000 nadelig): De incidentele baten van € 84.000 voor de fietscampagne bedrijventerreinen uit 2026 vervallen in 2027. Daarnaast verwachten we € 83.000 minder legesinkomsten uit vergunningverlening voor glasvezel. Daartegenover staan € 12.000 hogere inkomsten uit vergoedingen voor degeneratiekosten en € 82.000 hogere inkomsten uit schadevergoedingen voor wegen en openbare verlichting. Overige afwijkingen leiden tot een voordeel van € 16.000.

Mutaties reserves (€ 442.000 nadelig): Er wordt € 244.000 meer aan de reserve Investeringsfonds dorpen en wijken onttrokken. Dit betreft € 131.000 voor personele inzet voor mobiliteit en verkeer, € 50.000 voor de uitvoering van het mobiliteitsplan en € 63.000 voor kapitaallasten van investeringen uit het mobiliteitsplan. Daartegenover staat een € 654.000 lagere onttrekking aan de afschrijvingsreserve Wegen. Ook wordt € 32.000 minder onttrokken aan de bestemmingsreserve Inflatiebuffer voor de uitvoering van het beleidsplan wegen. Per saldo leidt dit tot € 442.000 lagere onttrekkingen aan reserves.

Cultuur
Het saldo van het product Cultuur is ten opzichte van 2026 met € 171.000 verslechterd. De lasten zijn met € 4.000 afgenomen, de baten zijn met € 4.000 afgenomen en de onttrekkingen aan de reserve zijn met € 171.000 afgenomen.

Lasten (€ 4.000 voordelig): Vanwege de geringe afwijking wordt dit niet nader toegelicht.

Baten (€ 4.000 nadelig): Vanwege de geringe afwijking wordt dit niet nader toegelicht.

Mutaties reserves (€ 171.000 nadelig): In 2026 waren twee incidentele onttrekkingen opgenomen: € 83.000 voor het versterken van de bibliotheekvoorziening en € 88.000 aan de reserve Financiële ruimte 2024 voor het programma gebiedsgericht werken. Deze onttrekkingen vervallen in 2027. Dit leidt tot een nadeel van € 171.000.

Sport
Het saldo van het product Sport is ten opzichte van 2026 met € 454.000 verslechterd. De lasten zijn met € 452.000 toegenomen en de baten met € 2.000 afgenomen.

Lasten (€ 452.000 nadelig): De salarislasten zijn € 160.000 hoger door indexatie en personele mutaties. De kapitaallasten nemen door investeringen in sport en bewegen met € 86.000 toe. Daarnaast nemen de toegerekende huisvestingslasten voor sportaccommodaties met € 165.000 toe. Hiervan hangt € 120.000 samen met een hogere storting in de voorziening groot onderhoud vanwege hogere onderhoudskosten op lange termijn. De overige € 45.000 betreft indexatie van de huisvestingskosten. Overige afwijkingen leiden per saldo tot een nadeel van € 41.000.

Baten (€ 2.000 nadelig): Vanwege de geringe afwijking wordt dit niet nader toegelicht.

Openbaar groen
Het saldo van het product Openbaar groen is ten opzichte van 2026 met € 220.000 verslechterd. De lasten zijn met € 200.000 toegenomen, de baten met € 2.000 toegenomen en de onttrekkingen aan de reserve zijn met € 22.000 afgenomen.

Lasten (€ 200.000 nadelig): De toegerekende lasten voor tractie en materieel stijgen met € 36.000, vooral door hogere verzekerings-, lease- en onderhoudskosten. De indexatie van de uitvoeringsbudgetten voor het onderhoud van openbaar groen leidt tot € 144.000 hogere lasten. Daarnaast nemen de kapitaallasten voor investeringen in het openbaar groen met € 45.000 toe. In 2026 was incidenteel € 22.000 opgenomen voor een kunstopdracht voor de nieuwbouw van Midwerk. Deze lasten vervallen in 2027. Overige afwijkingen leiden tot een voordeel van € 3.000.

Baten (€ 2.000 voordelig): Vanwege de geringe afwijking wordt dit niet nader toegelicht.

Mutaties reserves (€ 22.000 nadelig): Door het vervallen van de kunstopdracht voor de nieuwbouw van Midwerk wordt in 2027 € 22.000 minder onttrokken aan de reserve Beeldende kunst. Dit leidt tot een nadeel van € 22.000. 

Riolering
Het saldo van het product Riolering is ten opzichte van 2026 met € 242.000 verbeterd. De lasten zijn met € 151.000 toegenomen en de baten zijn met € 393.000 toegenomen.

Lasten (€ 151.000 nadelig): De indexatie van de uitvoeringsbudgetten voor onderhoud aan de riolering leidt tot € 67.000 hogere lasten. De toegerekende personele lasten nemen met € 73.000 toe, met name door de indexatie van de loonkosten. Daarnaast nemen de huisvestingslasten voor rioolgemalen met € 26.000 toe door hogere onderhouds- en kapitaallasten. Lagere kapitaallasten op oudere investeringen leveren een voordeel van € 9.000 op. Overige afwijkingen leiden tot een voordeel van € 6.000. Dit betreft de directe kosten van het taakveld riolering. In de paragraaf Lokale heffingen wordt de kostendekkendheid van het tarief weergegeven, inclusief de kosten die niet rechtstreeks op het taakveld riolering worden verantwoord.

Baten (€ 393.000 voordelig): De opbrengsten uit de rioolheffing zijn in 2027 € 301.000 hoger. Dit hangt samen met een verwachte toename van het aantal objecten kleiner en groter dan 50 m² en het grootverbruik. De opbrengsten zijn gebaseerd op de tarieven uit het door uw raad vastgestelde Water- en rioolprogramma Gemeente Midden-Groningen 2024-2028. Daarnaast verwachten we € 89.000 meer te onttrekken aan de egalisatievoorziening. Overige afwijkingen leiden tot een voordeel van € 3.000.

Afval
Het saldo van het product Afval is ten opzichte van 2026 met € 409.000 verslechterd. De lasten zijn met € 729.000 toegenomen en de baten met € 320.000 toegenomen.

Lasten (€ 729.000 nadelig): De toegerekende personele lasten voor de afvalinzameling nemen met € 238.000 toe door de indexatie van de loonkosten. Voor handhaving nemen de personele lasten en opruimkosten met € 139.000 toe. De verwerkingskosten voor grof- en restafval stijgen met € 348.000, met name door de verhoging van de belasting op afvalstoffen (Wbm) en de CO2-heffing. De toegerekende lasten voor tractie en materieel nemen met € 82.000 toe door hogere kosten voor verzekeringen, onderhoud en brandstof. Vanuit het coalitieakkoord is het ledigingstarief voor GFT-afval vervallen. Het tarief voor het groenaanbrengpunt vervalt ook en is verwerkt in het vastrecht. Door het schrappen van het ledigingstarief verwachten we tegelijkertijd dat meer GFT-afval wordt aangeboden. De hierdoor hogere verwerkingskosten leiden tot een nadeel van € 295.000. De verwerkingskosten van overige afvalstromen, waaronder hout, puin, gruis/accu's en matrassen, nemen met € 191.000 toe. Dit komt door een groter aanbod, prijsindexatie en een nieuw contract voor hout. Overige afwijkingen leiden tot een voordeel van € 94.000, met name door lagere toegerekende huisvestingslasten. Dit betreft de directe kosten van het taakveld afval. In de paragraaf Lokale heffingen wordt de kostendekkendheid van het tarief weergegeven, inclusief de kosten die niet rechtstreeks op het taakveld afval worden verantwoord.

Baten (€ 320.000 voordelig): Ten opzichte van 2026 verwachten we € 262.000 hogere opbrengsten uit de afvalstoffenheffing. Hierin zijn zowel de inkomstenderving door het schrappen van het ledigingstarief voor GFT-afval als de verwachte daling van het aantal ledigingen van restafval verwerkt. Voorgesteld wordt het vaste tarief van de afvalstoffenheffing in 2027 te verhogen om tot 100% kostendekkendheid te komen. Daarnaast verwachten we € 9.000 hogere opbrengsten uit overige afvalstromen, waaronder gruis/accu's, PMD en matrassen. Dit komt door hogere vergoedingen en een groter aanbod. Voor boetes uit afvalhandhaving ramen we € 50.000 aan inkomsten. Overige afwijkingen leiden tot een nadeel van € 1.000.

Milieu
Het saldo van het product Milieu is ten opzichte van 2026 met € 135.000 verbeterd. De lasten zijn met € 163.000 toegenomen, de baten met € 1.855.000 afgenomen en de onttrekkingen aan de reserve zijn met € 100.000 toegenomen en de stortingen zijn met € 2.053.000 afgenomen.

Lasten (€ 163.000 nadelig): De toegerekende lasten voor CDOKE nemen met € 200.000 toe. Daarnaast stijgt de deelnemersbijdrage aan de ODG met € 54.000. Het huidige klimaatadaptatieplan loopt tot en met 2026, waardoor de hiervoor geraamde lasten in 2027 met € 93.000 afnemen. Overige afwijkingen leiden tot een nadeel van € 2.000.

Baten (€ 1.855.000 nadelig): De CDOKE-middelen zijn omgevormd van een specifieke uitkering naar een decentralisatie-uitkering via het gemeentefonds. Hierdoor worden deze middelen vanaf 2027 verantwoord binnen programma 6 Bestuur en bedrijfsvoering. Dit leidt op het product Milieu tot € 1.852.000 lagere baten. Overige afwijkingen leiden tot een nadeel van € 3.000.

Mutaties reserves (€ 2.153.000 voordelig): In 2026 is er een incidentele storting in de reserve CDOKE opgenomen van € 2.053.000. Daarnaast is de vastgestelde bezuiniging energiearmoede € 100.000 hoger in 2027. Deze verschillen leiden tot een voordeel van € 2.153.000.

Begraafplaatsen
Het saldo bij het product Begraafplaatsen is ten opzichte van 2026 met € 28.000 verbeterd. Vanwege de geringe afwijking wordt dit product niet toegelicht.