3.1 Bedrijfsvoering

Een goede bedrijfsvoering stelt onze organisatie in staat om de maatschappelijke opgaven en bestuurlijke ambities van Midden-Groningen te realiseren. Ontwikkelingen in de samenleving, de arbeidsmarkt, digitalisering en wet- en regelgeving stellen daarbij steeds andere eisen aan onze organisatie. Dit vraagt om een bedrijfsvoering die meebeweegt, vooruitkijkt en de organisatie ondersteunt bij veranderingen.

In 2027 werken we verder aan een professionele, flexibele en toekomstbestendige organisatie. We investeren in onze medewerkers en organisatie, benutten de mogelijkheden van digitalisering en kunstmatige intelligentie en werken verder aan een goede informatievoorziening. Tegelijkertijd blijven een beheerste bedrijfsvoering, juridische kwaliteit, integriteit en rechtmatigheid belangrijke uitgangspunten.

Op 1 juli 2026 bedraagt de ambtelijke formatie 777 fte. Binnen deze formatie zijn 856 medewerkers werkzaam. Het gaat om 746 medewerkers met een vast dienstverband en 110 medewerkers met een tijdelijk dienstverband. Van de beschikbare formatie is 647 fte bezet door medewerkers met een vast dienstverband. Naast de medewerkers die uit de reguliere formatie worden bekostigd, zijn 123 externe medewerkers en trainees werkzaam voor de gemeente. Daarmee zijn op de peildatum in totaal 979 medewerkers werkzaam voor Midden-Groningen. De totale personele inzet wordt bekostigd uit zowel structurele als tijdelijke middelen, bijvoorbeeld voor de uitvoering van projecten. De omvang en samenstelling van onze organisatie bewegen mee met de opgaven waarvoor we staan. Dit vraagt blijvende aandacht voor de benodigde capaciteit en deskundigheid en voor het aantrekken, ontwikkelen en behouden van medewerkers.

We bouwen verder aan een veerkrachtige organisatie waarin medewerkers vanuit hun vakmanschap kunnen bijdragen aan onze maatschappelijke opgaven. Binnen het programma Organisatieontwikkeling staan vakmanschap, verbinden en vernieuwen centraal. Daarbij werken we aan heldere verantwoordelijkheden, resultaatgericht werken en goed opdrachtgever- en opdrachtnemerschap. Ook ontwikkelen we onze HR-processen verder en benutten we personeelsinformatie beter voor sturing en besluitvorming.

In het coalitieakkoord kiezen we ervoor meer programmatisch en opgavegericht te werken. Voor grote en complexe opgaven brengen we daarmee meer samenhang aan en sturen we scherper op uitvoering en resultaat. Dit vraagt om voldoende strategische kennis en kunde rond dossiers als de Nedersaksenlijn, woningbouw en de ontwikkeling rond de A7. Waar nodig versterken we deze capaciteit en organiseren we de samenwerking over teams en domeinen heen. Daarmee kunnen we sneller keuzes maken, verantwoordelijkheden helder beleggen en onze positie richting partners, regio, provincie en Rijk versterken. Dit sluit aan bij de koers uit het coalitieakkoord om programmatischer en opgavegerichter te werken en scherper te sturen op uitvoering en resultaat. 

De arbeidsmarkt blijft uitdagend. Daarom richten we ons niet alleen op het aantrekken van nieuwe medewerkers, maar ook op het behouden en ontwikkelen van onze huidige medewerkers. Strategische personeelsplanning helpt ons vooruit te kijken naar de capaciteit, kennis en vaardigheden die de organisatie in de toekomst nodig heeft. Daarbij kijken we steeds meer naar competenties en vaardigheden en stimuleren we ontwikkeling en mobiliteit binnen de organisatie. Ook werken we via Werken voor Groningen regionaal samen om talent, kennis en capaciteit voor de regio te behouden.

Duurzame inzetbaarheid blijft daarbij belangrijk. We ontwikkelen onze aanpak van verzuimpreventie, vitaliteit, loopbaanontwikkeling en interne doorstroom verder. In 2027 versterken we daarnaast de positionering van arbeidsomstandigheden (ARBO) en de samenhang met sociale veiligheid, verzuim en duurzame inzetbaarheid. We blijven investeren in ambtelijk vakmanschap, leiderschap en talent en organiseren leren en ontwikkelen zoveel mogelijk in verbinding met het dagelijkse werk en de opgaven van teams.

Digitalisering verandert onze dienstverlening en de manier waarop we werken. In 2027 ontwikkelen we onze digitale dienstverlening verder en werken we aan een goede en duurzame informatiehuishouding. De invoering van het in 2026 gestarte E-Pre-depot wordt voortgezet. Ook werken we de strategie voor informatiegestuurd werken verder uit, met bijzondere aandacht voor de kwaliteit en het gebruik van gegevens.

Kunstmatige intelligentie biedt nieuwe mogelijkheden voor dienstverlening en bedrijfsvoering. Tegelijkertijd vraagt het gebruik ervan om duidelijke kaders, kennis en bewustwording. We implementeren daarom de AI-strategie, richten de benodigde governance verder in en werken aan een organisatie voor de ontwikkeling en het beheer van AI-toepassingen. We investeren daarnaast in de digitale en AI-geletterdheid van medewerkers, zodat nieuwe technologie bewust, veilig en verantwoord kan worden ingezet.

Nieuwe Europese en landelijke wetgeving stelt aanvullende eisen aan onze informatievoorziening en ICT. Het gaat onder andere om de Archiefwet, de Europese AI-verordening, eIDAS 2.0 en datawetgeving. Ook geopolitieke ontwikkelingen vragen om aandacht voor onze afhankelijkheid van digitale en clouddiensten. We volgen hiervoor landelijke en regionale ontwikkelingen en onderzoeken waar alternatieven of aanvullende maatregelen nodig zijn om onze digitale continuïteit te waarborgen.

Een gezonde financiële positie is een belangrijke randvoorwaarde om onze maatschappelijke opgaven en bestuurlijke ambities ook op langere termijn te kunnen realiseren. De financiële vooruitzichten blijven daarbij onzeker. Ontwikkelingen vanuit het Rijk, waaronder de gemeentefondscirculaires, kunnen van invloed zijn op ons financiële meerjarenperspectief. Dit vraagt om een scherp en actueel beeld van onze financiële positie en om tijdige bijsturing wanneer ontwikkelingen daar aanleiding toe geven.

In 2027 blijven we het financiële meerjarenperspectief nauwgezet volgen. We brengen de gevolgen van nieuwe ontwikkelingen en de circulaires van het Rijk in beeld en vertalen deze naar onze begroting. Wanneer het financiële perspectief daarom vraagt, bereiden en begeleiden we maatregelen om inkomsten en uitgaven structureel met elkaar in balans te brengen. Dit vraagt om strakke financiële sturing en goede samenwerking tussen Financiën, de domeinen, directie en bestuur.

De Planning & Control-cyclus ondersteunt deze sturing. We blijven werken aan tijdige, betrouwbare en bruikbare financiële informatie en aan de kwaliteit van onze P&C-documenten. In 2026 is de doorontwikkeling van Pepperflow voortgezet en is de module Begrotingsmanagement aangeschaft. In 2027 ontwikkelen we het systeem en de werkwijze verder, zodat we zowel de interne financiële sturing als de informatievoorziening aan college en raad verder versterken.

Met ingang van 2023 geeft het college zelf een rechtmatigheidsverantwoording af. Met de rechtmatigheidsverantwoording geeft het college aan of de gemeente de wet- en regelgeving heeft gevolgd en rechtmatig heeft gehandeld. De rechtmatigheidsverantwoording ziet toe op drie rechtmatigheidscriteria: het begrotingscriterium, het voorwaardencriterium en het criterium misbruik en oneigenlijk gebruik.

Jaarlijks worden het controleprotocol en normenkader aan de raad voorgelegd. Hierin wordt onder andere de verantwoordingsgrens voor de rechtmatigheidsverantwoording vastgesteld.

De basis voor de rechtmatigheidsverantwoording zijn de interne controles op rechtmatigheid die binnen de organisatie worden uitgevoerd. In de paragraaf Bedrijfsvoering van de jaarrekening wordt een nadere toelichting gegeven op het rechtmatigheidsoordeel.

De toenemende gemeentelijke verantwoordelijkheden en veranderende wet- en regelgeving vragen blijvende aandacht voor juridische kwaliteit. We versterken de juridische kennis binnen de organisatie en houden daarbij aandacht voor het burgerperspectief en de menselijke maat. Juridische advisering ondersteunt de organisatie daarnaast onder meer bij de uitvoering van de Wet open overheid, klachten, bezwaarschriften en aansprakelijkstellingen.

Ook de inkoopfunctie wordt verder geprofessionaliseerd. De afgelopen periode is de capaciteit versterkt en zijn rollen en verantwoordelijkheden verder verduidelijkt. In 2027 zetten we de implementatie van Maatschappelijk Verantwoord Opdrachtgeven en Inkopen (MVOI) voort en bouwen we contractmanagement verder op. Daarnaast blijven we investeren in juridische en inkoopkennis binnen de organisatie.

Goede communicatie draagt bij aan de verbinding tussen gemeente en samenleving en aan het vertrouwen in de overheid. In 2027 richten we ons daarom op duidelijke, toegankelijke en herkenbare communicatie. We willen beter aansluiten bij wat inwoners willen en moeten weten en duidelijker laten zien wat de gemeente doet. De communicatiestrategie, het programma Dienstverlening en het coalitieakkoord vormen hiervoor belangrijke uitgangspunten.

Tegelijkertijd verandert de manier waarop inwoners en medewerkers informatie ontvangen en met elkaar communiceren. Daarom ontwikkelen we onze externe en interne kanalenstrategie verder en benutten we nieuwe digitale mogelijkheden. Daarbij houden we rekening met eisen op het gebied van toegankelijkheid, privacy en verantwoord gebruik van nieuwe technologie.

Integer handelen is een voorwaarde om bij de overheid te kunnen werken. Het integriteitsbeleid is vastgesteld en we werken volgens dit beleid. Onze organisatie heeft een externe vertrouwenspersoon en drie interne vertrouwenspersonen en beschikt over een meldprocedure. Medewerkers melden hun nevenfuncties en financiële belangen. Eind 2024 heeft de raad positief besloten op het onderzoeksadvies van de Rekenkamer inzake integriteit bij de gemeente Midden-Groningen. Het rapport bevestigde dat het integriteitsbeleid op papier goed is geregeld, maar benoemde ook kwetsbaarheden in de borging en uitvoering.

Diverse activiteiten, zoals trainingen, pulsemetingen, teamgesprekken en werksessies, versterken het integriteitsbewustzijn. In 2026 is een registratiesysteem voor meldingen in gebruik genomen. In 2027 werken we verder aan het vergroten van de bekendheid van de vertrouwenspersonen en de meldprocedure. Daarnaast actualiseren we het integriteitsbeleid.

Ook in 2027 sturen we op het voorkomen en beheersen van fraude. Daarbij richten we ons op de belangrijkste frauderisico’s binnen gemeentelijke processen, waaronder het doorbreken van interne beheersmaatregelen, risico’s bij aanbestedingen en grondverkopen, onjuiste subsidieverantwoording en onterechte betalingen. In 2026 werken we hiervoor aan een organisatiebrede frauderisicoanalyse met responsplan. De uitkomsten betrekken we bij de verdere uitvoering in 2027.

De nota Misbruik en Oneigenlijk Gebruik (M&O) geldt sinds januari 2025 en bevat het overkoepelende kader en de belangrijkste uitgangspunten voor het voorkomen en bestrijden van misbruik en oneigenlijk gebruik van gemeentelijke regelingen. De werking van het M&O-beleid wordt jaarlijks beoordeeld als onderdeel van de rechtmatigheidsverantwoording en toegelicht in de jaarrekening.