3.2 Lokale heffingen

Deze paragraaf geeft inzicht in de lokale belastingen, heffingen en rechten van de gemeente. We gaan eerst in op de geraamde opbrengsten en de belangrijkste beleids- en tariefontwikkelingen voor 2027. Daarna geven we inzicht in de kostendekkendheid van de heffingen, de ontwikkeling van de lokale woonlasten en het kwijtscheldingsbeleid.

Onderstaande tabel geeft de geraamde opbrengsten van de lokale heffingen weer. Ten opzichte van de begroting na wijziging 2026 nemen de opbrengsten in 2027 met € 2,85 miljoen toe. De belangrijkste ontwikkelingen in opbrengsten, tarieven en beleid lichten we daarna per heffing toe.

Onroerendezaakbelastingen (OZB)
De OZB kent drie tarieven: voor eigenaren van woningen, eigenaren van niet-woningen en gebruikers van niet-woningen. De totale OZB-opbrengst stijgt in 2027 met € 1,632 miljoen. Voor 2027 bedraagt de indexatie 4,87%. Deze bestaat uit de reguliere indexatie van 2,75%, een eerder besloten aanvullende verhoging van 1% en een verhoging van 1,12% voor de uitvoeringskosten van de WOZ. Daarnaast houden we rekening met € 230.000 aan areaaluitbreiding. Bij de definitieve tariefstelling houden we rekening met de meest actuele WOZ-waardeontwikkeling.

Rioolheffing
Voor de rioolheffing is 100% kostendekkendheid het uitgangspunt. Het standaardtarief stijgt in 2027 van € 206 naar € 215, conform het Water- en Rioolprogramma 2024-2028. Daarnaast neemt de opbrengst toe door een toename van het aantal belastbare objecten en een hogere opbrengst uit de grootverbruikersheffing. Conform het coalitieakkoord worden de kosten van kwijtschelding niet langer via het kostendekkende tarief van afvalstoffenheffing doorberekend. Deze systematiek wijzigt dan ook voor de rioolheffing. Per saldo stijgt de geraamde opbrengst met € 301.000.

Afvalstoffenheffing
Voor de afvalstoffenheffing is 100% kostendekkendheid het uitgangspunt. Conform het coalitieakkoord vervalt in 2027 het ledigingstarief voor GFT. Ook vervalt het tarief voor het aanbieden van grof groenafval bij het groenaanbrengpunt. De kosten hiervan worden voortaan via het vaste tarief van de afvalstoffenheffing gedekt. Daarnaast worden de kosten van kwijtschelding niet langer via de afvalstoffenheffing doorberekend. Tegenover deze maatregelen staan hogere kosten voor afvalinzameling en -verwerking. Zo stijgen onder meer de kosten als gevolg van de afvalstoffenbelasting en CO2-heffing. Ook nemen de opbrengsten uit het variabele DIFTAR-tarief af doordat huishoudens hun restafvalcontainer minder vaak aanbieden. Het vaste tarief wordt aangepast om in 2027 op 100% kostendekking uit te komen. Per saldo stijgt de geraamde opbrengst met € 262.000. Het kabinet heeft voorgesteld de eerder voorziene stijging van de afvalstoffenbelasting en CO2-heffing te vertragen. Dit voorstel maakt onderdeel uit van het Belastingplan 2027 en is nog niet definitief. De uiteindelijke gevolgen hiervan voor de kosten van afvalverwerking worden verwerkt zodra hierover duidelijkheid bestaat.

Leges
De geraamde legesopbrengsten stijgen in 2027 met € 514.000. Daarbij houden we rekening met de eerder besloten opbrengstverhoging en de verwachte aantallen aanvragen. De werkelijke opbrengsten blijven afhankelijk van het aantal en de aard van de aanvragen. Tarieven die niet op andere wijze worden aangepast, worden in 2027 met 3% geïndexeerd. Met de tariefstelling streven we naar een hogere kostendekkendheid, zonder onnodige belemmeringen op te werpen voor inwoners en bedrijven. De markt- en liggelden worden in 2027 geïndexeerd met het gemeentelijke indexpercentage.

Toeristenbelasting
De opbrengst van de toeristenbelasting stijgt in 2027 met € 125.000. De afgelopen jaren is het tarief niet geïndexeerd. Voor 2027 worden de eerdere indexeringen tot en met 2025, met uitzondering van 2022, alsnog verwerkt. Dit is conform het besluit van de raad bij de begroting 2026. Daarnaast houden we rekening met een groei van het aantal overnachtingen.

Forensenbelasting
Het tarief van de forensenbelasting blijft gekoppeld aan het OZB-tarief voor woningen. 

Lijkbezorgingsrechten
Voor de lijkbezorgingsrechten wordt het eerder door de raad vastgestelde ingroeimodel voortgezet. Daarbij worden de onderhoudskosten volledig kostendekkend en groeien de begraafkosten stapsgewijs naar een hogere kostendekking. 

Bij de afvalstoffenheffing, rioolheffing en leges mogen de geraamde opbrengsten niet hoger zijn dan de geraamde kosten. Bij de berekening van de kostendekkendheid rekenen we naast de directe kosten ook de daarvoor in aanmerking komende overhead, btw en perceptiekosten toe. Conform het coalitieakkoord worden de kosten van kwijtschelding vanaf 2027 niet langer toegerekend aan de afvalstoffenheffing en daarmee ook niet langer in deze tarieven meegenomen.

De rioolheffing is in 2027 100% kostendekkend. Hiervoor wordt € 586.000 onttrokken aan de voorziening rioolheffing. Zonder deze onttrekking bedraagt de kostendekkendheid 92%.

Voor de afvalstoffenheffing wordt in 2027 uitgegaan van 100% kostendekkendheid. Hierbij is rekening gehouden met het voorstel om het ledigingstarief voor GFT af te schaffen en de kosten van kwijtschelding niet langer via de afvalstoffenheffing te verhalen.

De leges blijven in 2027 als geheel onder de maximale kostendekkendheid van 100%. De kostendekkendheid verschilt per hoofdstuk van de legesverordening.

Voor de lokale woonlasten kijken we naar de OZB, afvalstoffenheffing en rioolheffing. Om de woonlasten van Midden-Groningen te vergelijken met omliggende gemeenten gebruiken we de lokale lastencalculator van COELO. Omdat de cijfers voor 2027 nog niet beschikbaar zijn, is voor de vergelijking gebruikgemaakt van de woonlasten over 2026.

Voor 2027 ramen we de gemiddelde woonlasten in Midden-Groningen op € 1.212. Daarbij gaan we uit van de gemiddelde WOZ-waarde van een koopwoning, het standaardtarief voor de rioolheffing en het vaste en gemiddelde variabele deel van de afvalstoffenheffing.

In ons coalitieakkoord 'Samen bouwen aan morgen' is het verbeteren van bestaanszekerheid nadrukkelijk benoemd. Kwijtscheldingsbeleid is één van de instrumenten waarmee we dit kunnen doen. Uw raad heeft dit via de 'Verordening kwijtschelding Midden-Groningen op 22 december 2022' vastgesteld. De belastingen waar kwijtschelding voor kan gelden zijn de woonlasten: OZB, rioolheffing en afvalstoffenheffing (vastrecht en het gemiddelde aantal afvalaanbiedingen). Kwijtschelding is mogelijk voor huishoudens met een inkomen rond het bijstandsniveau en weinig vermogen. De berekening van de betalingscapaciteit en de vermogensvrijstelling is vastgelegd in de landelijk geldende Uitvoeringsregeling Invorderingswet. De uitvoering is sinds 2022 ondergebracht bij het Noordelijk Belastingkantoor. Daardoor kunnen inwoners met één aanvraag kwijtschelding aanvragen voor zowel gemeentelijke belastingen als waterschapslasten. Waar mogelijk vindt geautomatiseerde toetsing plaats. In 2027 willen we daarnaast de doelgroep actiever benaderen om niet-gebruik van de regeling tegen te gaan.