2.2 Sociaal

Gezondheid is een belangrijke voorwaarde om mee te kunnen doen en regie over het eigen leven te ervaren. In Midden-Groningen vragen gezondheidsverschillen, mentale gezondheidsproblemen, vergrijzing, bestaansonzekerheid en de gevolgen van de aardbevingsproblematiek blijvend aandacht. Tegelijk neemt de druk op zorg en ondersteuning toe. De gemeente heeft op grond van de Wet publieke gezondheid een verantwoordelijkheid voor bescherming, bewaking en bevordering van de publieke gezondheid.

Ambities
Inwoners van Midden-Groningen krijgen meer mogelijkheden om gezond op te groeien, vitaal ouder te worden en naar vermogen mee te doen. Het bevorderen van een gezonde leefstijl en leefomgeving draagt bij aan het verkleinen van gezondheidsverschillen. Vanuit het ongelijk investeren voor gelijke kansen vindt extra inzet plaats waar de gezondheidsachterstanden het grootst zijn. Regionaal werken we al intensief samen met de andere Groninger gemeenten en binnen Gezond Groningen ook met partners en organisaties. De verdere doorontwikkeling en optimalisering van een sterke regionale structuur is in ontwikkeling en heeft onze aandacht.

Trends en ontwikkelingen
Gezondheidsverschillen, mentale gezondheidsproblemen, vergrijzing, bestaansonzekerheid en de gevolgen van de aardbevingsproblematiek blijven belangrijke opgaven. Tegelijk neemt de druk op zorg en ondersteuning toe. Landelijk en regionaal verschuift de aandacht daarom van zorg naar gezondheid, met meer nadruk op preventie, een sterke sociale basis en een gezonde leefomgeving. Binnen het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA) werken gemeenten, zorg- en welzijnspartners samen aan deze beweging. Vanuit Health in All Policies wordt gezondheid verbonden met onder meer bestaanszekerheid, jeugd, sport, onderwijs, welzijn, mobiliteit en leefomgeving. In 2027 worden de landelijke en regionale ontwikkelingen vertaald naar een nieuwe lokale beleidsnotitie gezondheid.

Welzijn gaat over de mate waarin inwoners zich goed voelen, grip ervaren op hun leven en kunnen meedoen in Midden-Groningen. Een sterk sociaal netwerk, werk, vrijwilligerswerk, mantelzorg, ontmoeting en een zinvolle daginvulling dragen hieraan bij. Investeren in dorpen en wijken waarin inwoners elkaar kennen, elkaar ondersteunen en zich van betekenis voelen in 2027 draagt bij aan een sterke sociale basis dichtbij huis.

Ambities
Alle inwoners kunnen naar vermogen meedoen, ervaren grip op hun leven en kunnen van betekenis zijn voor hun omgeving. Ondersteuning is zoveel mogelijk dichtbij, toegankelijk en gericht op het versterken van de eigen mogelijkheden en het sociale netwerk van inwoners.

Trends en ontwikkelingen
Door vergrijzing, mentale gezondheidsproblemen, bestaansonzekerheid en een groeiende ondersteuningsvraag neemt het belang van preventie en een sterke sociale basis toe. Inwoners willen zo lang mogelijk zelfstandig wonen, deelnemen aan de samenleving en ondersteuning dichtbij huis ontvangen.

Binnen het AZWA (Aanvullend zorg- en welzijnsakkoord) wordt de samenwerking tussen gemeenten, welzijn, eerstelijnszorg en andere zorgpartners verder versterkt. Welzijn krijgt hierdoor een grotere rol bij het voorkomen of uitstellen van zwaardere ondersteuning en zorg. De sociale teams werken daarom nauw samen met welzijnsorganisaties, vrijwilligersorganisaties en zorgpartners. Ondersteuningsvragen worden zo vroeg en zo dichtbij mogelijk opgepakt. Waar dit passend is, wordt ondersteuning in de buurt of in groepsverband aangeboden.

In 2027 worden landelijke en regionale afspraken door vertaald naar de lokale aanpak. Welzijn op Recept, mantelzorg, mentale gezondheid, ouderen en toegankelijke ondersteuning dichtbij huis zijn speerpunten. Inwoners die nog onvoldoende in beeld zijn, zoals eenzame inwoners en inwoners met langdurige stress of zorgen, worden beter bereikt. Het programma Wonen, Ondersteuning en Zorg voor Ouderen en de gemeentelijke Woonzorgwelzijnsvisie 2025–2030 sluit hierbij aan. Deze visie geeft richting aan de inzet op zelfredzaamheid, samenredzaamheid, passend wonen en leefbare dorpen en wijken.

De sociale agenda van Nij Begun biedt structureel de mogelijkheid om via bewezen interventies de leefbaarheid, gezondheid, ontmoeting en participatie in dorpen en wijken verder kracht bij te zetten. Voor de sociale agenda wordt verwezen naar paragraaf 2.5.3. 

Op grond van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) ondersteunen we inwoners die door een beperking, chronische ziekte, psychische of psychosociale problemen hulp nodig hebben om zelfstandig te wonen en mee te doen aan de samenleving. Samen met de inwoner onderzoeken we wat nodig is. Daarbij kijken we naar de eigen mogelijkheden, het sociale netwerk en algemene voorzieningen. Als dat niet voldoende is, zorgen we voor passende maatwerkondersteuning.

We willen dat inwoners zoveel mogelijk regie houden over hun eigen leven en zo lang mogelijk zelfstandig kunnen wonen en meedoen. Dit vraagt om ondersteuning die aansluit bij de situatie van de inwoner, een sterke sociale basis en goede samenwerking tussen inwoners, gemeente en maatschappelijke partners.

Ambities
Inwoners kunnen binnen hun mogelijkheden zo zelfstandig mogelijk wonen en meedoen aan de samenleving. Wanneer ondersteuning nodig is, is deze passend, toegankelijk en van goede kwaliteit.

Trends en ontwikkelingen
Toenemende en complexere ondersteuningsvraag
De vraag naar Wmo-ondersteuning neemt toe. Inwoners wonen langer zelfstandig en ondersteuningsvragen worden complexer. Problemen spelen daarbij vaker op meerdere leefgebieden. Tegelijkertijd staat de beschikbaarheid van zorgprofessionals onder druk. Dit vraagt om preventie, een sterke sociale basis en passende ondersteuning. Wanneer passende ondersteuning of huisvesting ontbreekt, neemt ook het risico op dak- en thuisloosheid en een beroep op maatschappelijke opvang toe.

Wonen, welzijn en zorg
In 2027 voeren we samen met onze partners de voor de Wmo relevante onderdelen van de uitvoeringsagenda van de Woonzorgwelzijnsvisie uit. Vanuit onze regierol versterken we de samenwerking tussen wonen, welzijn en zorg en stimuleren we ondersteuning dichtbij. Zo dragen we eraan bij dat inwoners zo lang mogelijk zelfstandig kunnen wonen en meedoen.

Samenwerking over domeinen heen
Ondersteuningsvragen beperken zich niet altijd tot één leefgebied of wettelijke regeling. Daarom versterken we de samenwerking tussen betrokken organisaties en beleidsterreinen. In 2027 bouwen we samen met regionale partners de Domeinoverstijgende Samenwerking verder uit. Ook verbeteren we binnen de gemeente de samenhang in de ondersteuning voor jongeren bij de overgang naar volwassenheid.

Beschermd wonen en maatschappelijke opvang
De druk op Beschermd Wonen en maatschappelijke opvang blijft hoog. Ondersteuningsvragen worden complexer en een tekort aan passende huisvesting belemmert de door- en uitstroom. Tegelijkertijd zetten we de beweging voort naar preventie, herstel en ondersteuning in de eigen leefomgeving. In 2027 werken we met regionale en lokale partners verder aan het voorkomen van instroom, het bevorderen van doorstroom en het mogelijk maken van duurzaam zelfstandig wonen.

De jeugd is de toekomst. In onze gemeente wonen ruim 11.000 kinderen en jongeren tot en met 18 jaar. We willen dat zij kansrijk, gezond en veerkrachtig opgroeien en zich zo goed mogelijk kunnen ontwikkelen. Daarvoor is een sterke basis nodig: een veilige en stabiele thuissituatie, goed en passend onderwijs, een gezonde leefstijl en een omgeving waarin kinderen en jongeren zich gezien en gesteund voelen. Ouders spelen hierin een belangrijke rol, samen met school, kinderopvang, de jeugdgezondheidszorg, verenigingen, de buurt en andere betrokkenen. Als gemeente dragen we bij aan het versterken van deze pedagogische basis. We verrijken het onderwijs, stimuleren een gezonde leefstijl en ondersteunen ouders bij het opvoeden. We zetten in op preventie en vroegsignalering en zorgen dat ondersteuning dichtbij beschikbaar is als dat nodig is. Ook helpen we kinderen en jongeren om vaardigheden te ontwikkelen waarmee zij kunnen omgaan met stress, tegenslag en veranderingen. Zo willen we problemen zoveel mogelijk voorkomen of vroeg aanpakken en ervoor zorgen dat kinderen, jongeren en gezinnen tijdig passende ondersteuning of zorg krijgen.

Ambities
Ieder kind groeit gezond en veilig op, ontwikkelt zijn talenten en krijgt de kansen die nodig zijn om mee te doen en zich te ontwikkelen.

Trends en ontwikkelingen
Landelijk en regionaal kader jeugdhulp 
Landelijk: De Hervormingsagenda jeugd en het Toekomstscenario jeugd en gezin dateren uit 2023 en vormen, ondanks vertraging in de uitvoering door betrokken partijen, nog steeds een algemeen kader voor de regionale en lokale kwaliteitsverbetering in de jeugdhulp. Zo is er door het Rijk nog geen invulling gegeven aan de beperking van de reikwijdte van jeugdhulp. Intussen hebben gemeenten wel te maken met korting op de middelen voor jeugdhulp op basis van de Hervormingsagenda. Begin 2027 wordt een nieuw advies verwacht van de commissie Van Ark. We hebben vooralsnog te maken met een scheve verhouding tussen moeilijk beïnvloedbare kosten voor jeugdhulp en middelen van het Rijk.

Regionaal: Door anders in te kopen werken we als tien regiogemeenten aan kwalitatieve verbetering en kostenbeheersing van de jeugdzorg. Leidraad is het Langjarig perspectief transformatie jeugdhulp uit 2025. Er wordt geleidelijk afscheid genomen van de Open-House-inkoop door segmenten van jeugdhulp onder te brengen bij samenwerkingsverbanden van een beperkt aantal aanbieders. Midden-Groningen brengt het segment basishulp onder bij de gemeentelijke stichting voor de toegang, gefaseerd vanaf 2028. Aanvullende jeugdhulp, die voornamelijk bestaat uit jeugd-ggz, wordt aanbesteed vanaf 2029. De aanbesteding van het segment hoog-specialistische hulp is gestart in 2026 en loopt door tot 2030.

Transformatie lokale toegang
Kwartier Zorg & Welzijn is de brede toegang voor ondersteuning en hulp voor de doelgroep 0-100 jaar. Kwartier wordt omgevormd tot een nieuwe stichting, waarvoor een business case en personele afspraken zijn gemaakt. De stichting gaat van start in de nieuwe vorm op 1 januari 2027. Basishulp jeugd wordt vanaf 2028 toegevoegd als nieuw organisatieonderdeel. De voorbereiding daarvoor loopt van eind 2026 tot in 2027. Behalve basishulp wordt ook toegang tot basishulp, in de vorm van expertise voor de analyse van zorgvragen, toegevoegd aan de stichting.

Onderwijs en jeugd
Kinderen groeien op in een samenleving waarin ontwikkel- en onderwijskansen nog steeds ongelijk zijn verdeeld. Daarom blijven we investeren in gelijke kansen, een rijke ontwikkelomgeving en goede samenwerking tussen onderwijs, opvang, welzijn en jeugdhulp. De regionale transformatie van de jeugdhulp en de doorontwikkeling van de lokale toegang versterken deze samenwerking. Vanuit de Sociale Agenda Nij Begun bouwen we voort op initiatieven die bijdragen aan de brede ontwikkeling en mentale gezondheid van kinderen en jongeren.

We willen dat iedere inwoner kan meedoen en, waar mogelijk, zelfstandig in het levensonderhoud kan voorzien. We ondersteunen inwoners bij het versterken van bestaanszekerheid, participatie en ontwikkeling. 2027 is het eerste volledige begrotingsjaar waarin het sociaal ontwikkelbedrijf onder de naam Midwerk uitvoering geeft aan de Participatiewet. Midwerk brengt inkomensondersteuning, armoedebeleid, ontwikkeling, participatie en werk integraal samen en werkt daarbij nauw samen met werkgevers, onderwijs, sociale teams en maatschappelijke partners. Betaald werk is het uitgangspunt; waar dat niet mogelijk is, ondersteunen we inwoners bij ontwikkeling, participatie of beschut werk.

Ambities
Iedere inwoner heeft bestaanszekerheid, kan zich ontwikkelen en naar vermogen meedoen.

Trends en ontwikkelingen
In 2027 worden de laatste onderdelen van de Participatiewet in Balans ingevoerd. Hiermee ontstaat meer ruimte voor maatwerk, vereenvoudiging van de uitvoering en ondersteuning die beter aansluit bij de persoonlijke situatie van inwoners. De mogelijkheid van een bufferbudget wordt in 2027 afzonderlijk afgewogen.

Rijksmiddelen
De bekostiging van beschut werk sluit de komende jaren beter aan bij de gerealiseerde werkplekken. Daarnaast ontvangt de gemeente middelen voor de doorontwikkeling en toekomstbestendigheid van sociaal ontwikkelbedrijven en voor het realiseren en behouden van werkontwikkelplekken.

Binnen Werk in Zicht creëren we met Waardewerk tijdelijk werkplekken voor inwoners die nog geen aansluiting vinden op de arbeidsmarkt. De Nij Begunbanen vormen hierop het structurele vervolg en worden regionaal verder uitgewerkt voor duurzame inzet binnen de sociaal ontwikkelbedrijven. Met de Kadernota Aanpak armoede Midden-Groningen 2026-2030 versterken we de bestaanszekerheid en pakken we langdurige armoede gerichter aan.

Geldzorgen hebben grote gevolgen voor gezondheid, welzijn, participatie en het dagelijks functioneren van inwoners. Daarom willen we financiële problemen zoveel mogelijk voorkomen en inwoners met schulden bereiken. Samen met inwoners willen wij geldzorgen duurzaam oplossen. De Kredietbank Midden-Groningen voert de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs) uit. Het beleidsplan 2027–2030, met de titel Bereiken, oplossen en begeleiden! helpt ons hierbij. 

Ambities
Samen met onze klanten zorgen wij voor rust in geldzaken. Wij willen makkelijk bereikbaar zijn voor onze inwoners en werken op basis van vertrouwen. Wanneer wij hulp bieden, blijven inwoners zoveel mogelijk zelf de baas over hun financiële situatie. Wij hebben een persoonlijke aanpak en stellen onze klant centraal. Dat doen wij vanuit de overtuiging dat iedereen in Midden-Groningen recht heeft op een toekomst zonder geldzorgen. 

Trends en ontwikkelingen
De schuldenproblematiek in Midden-Groningen is groot. In 2025 had 9,7% van de huishoudens geregistreerde problematische schulden. Dit is hoger dan het landelijk gemiddelde van 8,6%. (CBS, schuldenproblematiek in beeld, januari 2025) Wij willen deze problemen aanpakken. Daarom zetten wij in op het bereiken van inwoners met financiële problemen en het bieden van een passende oplossing. Om terugval in schulden te voorkomen bieden wij financiële begeleiding aan. Om deze doelen te bereiken zoeken wij aansluiting bij landelijke en regionale ontwikkelingen.

Het kabinet wil in het hele land het bereik, de kwaliteit en de effectiviteit van de schuldenketen verbeteren. Voor de Kredietbank Midden-Groningen betekent dit dat wij werken aan de invoering van de basisdienstverlening schuldhulpverlening. Deze basisdienstverlening zorgt voor een toegankelijk hulpaanbod met dezelfde onderdelen in elke gemeente. Het onderdeel ‘begeleiding’ binnen de basisdienstverlening vraagt hierbij onze aandacht. Dit is onderdeel van de plannen van Nij Begun.

In de sociale agenda van Nij Begun is de maatregel ‘versterken financiële weerbaarheid’ opgenomen. Deze maatregel biedt inwoners met financiële zorgen de mogelijkheid om te werken aan zelfgekozen doelen. Daarbij ligt de nadruk op begeleiding en coaching. De maatregel bevat ook middelen voor financiële educatie in het onderwijs in de provincie Groningen. De ontwikkeling hiervan gebeurt in samenwerking met regionale kredietbanken en maatschappelijke partners.

Inwoners kunnen in verschillende fasen van hun leven ondersteuning nodig hebben. We willen dat zij met hun vragen dichtbij en laagdrempelig terechtkunnen en tijdig passende ondersteuning krijgen. Daarbij kijken we breed naar wat er speelt en naar wat inwoners zelf of samen met hun netwerk en omgeving kunnen.

De sociale teams vormen de brede lokale toegang tot ondersteuning. Zij verbinden vragen van inwoners met de sociale basis, basisondersteuning en waar nodig geïndiceerde ondersteuning. We werken vanuit de principes: ongelijk investeren voor gelijke kansen, doen wat nodig is, collectief waar mogelijk en individueel waar nodig. Daarbij versterken we de eigen regie, het netwerk en de sociale veerkracht van inwoners.

Dit hoofdstuk gaat over de brede toegang en samenhangende ondersteuning. De inhoudelijke doelen en inzet op welzijn, Wmo, jeugd en onderwijs, participatie en bestaanszekerheid staan in de betreffende hoofdstukken.

Ambities
Inwoners krijgen tijdig passende ondersteuning en behouden zoveel mogelijk de regie over hun eigen leven, samen met hun netwerk en omgeving. We willen dat ondersteuning dichtbij en toegankelijk is en de eigen mogelijkheden en sociale veerkracht van inwoners versterkt.

Trends en ontwikkelingen
Gewijzigde organisatie voor de lokale toegang Welzijn, Wmo en jeugdwet
Per 1 januari 2027 start de gemeentelijke stichting Wies voor sociale teams en welzijn. Hiermee krijgt de gemeente meer invloed op de uitvoering, kwaliteit en resultaten van de lokale toegang. Wies werkt met integrale sociale teams, een herkenbare werkwijze en een duidelijke verbinding tussen sociale basis, basisondersteuning en geïndiceerde ondersteuning. In 2027 ligt de nadruk op continuïteit van ondersteuning voor inwoners en op het verder ontwikkelen van de integrale werkwijze en resultaatgerichte sturing.

Meer ondersteuning dichtbij
De vraag naar ondersteuning neemt toe en vragen spelen vaker op meerdere leefgebieden. Daarom zetten we in op preventie, vroegsignalering en een sterke sociale basis. We bieden ondersteuning zo dichtbij mogelijk en verbinden individuele ondersteuning waar mogelijk met informele en collectieve ondersteuning. Daarbij investeren we ongelijk om gelijke kansen voor onze inwoners te bevorderen: we zetten extra in waar de ondersteuningsbehoefte en kwetsbaarheid het grootst zijn.

Ondersteuning beter verbinden
Ondersteuningsvragen houden zich niet aan de grenzen van wetten en beleidsterreinen. Daarom werken we vanuit één integrale werkwijze en versterken we de verbinding tussen sociale basis, basisondersteuning en geïndiceerde ondersteuning. Voor jeugd en gezin bereiden we in 2027 ook het onderbrengen van een deel van de jeugdhulp verder voor.

In deze paragraaf zijn de verplichte beleidsindicatoren vanuit het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) opgenomen. 

Het nadelig saldo voor bestemming op het programma Sociaal is toegenomen met € 4.576.000 ten opzichte van de begroting 2026. Het nadelig saldo na bestemming is toegenomen met € 6.043.000. We lichten per product de belangrijkste wijzigingen toe.

Inkomensregelingen
Het saldo van het product Inkomensregelingen is ten opzichte van 2026 met € 706.000 verbeterd. De lasten zijn met € 2.411.000 toegenomen, de baten zijn met € 2.924.000 toegenomen en de onttrekkingen aan de reserve zijn met € 193.000 toegenomen.

Lasten (€ 2.411.000 nadelig): De lasten voor BUIG, periodieke bijstandsuitkeringen en loonkostensubsidie nemen met € 2.587.000 toe. Dit komt door een hogere gemiddelde uitkering, indexatie en de jaarlijkse groei van het aantal inwoners dat werkt met loonkostensubsidie. Voor de hersteloperatie Kinderopvangtoeslag stellen we het budget in de P&C-documenten bij op basis van de verwachte declaraties van gedupeerde ouders. Ten opzichte van 2026 leidt dit tot een voordeel van € 215.000. Ook de lasten voor bijzondere bijstand (€ 207.000) en kwijtschelding (€ 104.000) zijn lager. Bij kwijtschelding zien we, ondanks een geraamde toename van het aantal gerechtigden, in de praktijk minder aanvragen. De salarislasten zijn door indexatie € 94.000 hoger. Voor de Kredietbank is € 117.000 extra nodig voor het communicatieplan, schuldhulpverlening aan ondernemers en ondersteuning van inwoners die niet kunnen uitstromen. Deze middelen zijn opgenomen in het beleidsplan van de Kredietbank. Bij de septembercirculaire 2026 is € 88.000 voor vroegsignalering. Overige afwijkingen leiden per saldo tot een nadeel van € 51.000.

Baten (€ 2.924.000 voordelig): De BUIG-baten nemen naar verwachting met € 3.073.000 toe. De hoogte van de rijksbijdrage volgt uit de BUIG-systematiek en is mede afhankelijk van de realisatie in 2026. Ook de groei van de loonkostensubsidie draagt bij aan de hogere rijksbijdrage. Voor de hersteloperatie Kinderopvangtoeslag zijn de baten per saldo € 148.000 lager. De specifieke uitkering wordt in 2027 bijgesteld op basis van de werkelijke declaraties en plannen van aanpak. Binnen het beleidsplan van de Kredietbank is al € 127.000 aan baten geraamd voor de brede ondersteuning aan gedupeerde ouders. Overige afwijkingen leiden tot een nadeel van € 1.000.

Mutatie reserve (€ 193.000 voordelig): Voor steunpunten en personele inzet wordt € 40.000 onttrokken aan de reserve Financiële ruimte 2025. Daarnaast wordt vanaf 2027 structureel € 153.000 onttrokken aan de afschrijvingsreserve Nieuwbouw Midwerk ter dekking van de kapitaallasten.

Werkparticipatie 
Het saldo van het product Werkparticipatie is ten opzichte van 2026 met € 777.000 verslechtert. De lasten zijn met € 397.000 toegenomen, de baten zijn met € 173.000 afgenomen en de onttrekkingen aan de reserve zijn met € 207.000 afgenomen.

Lasten (€ 397.000 nadelig): De groei van het aantal inwoners dat werkt met loonkostensubsidie levert voor het werkbedrijf een voordeel op van € 584.000. Daartegenover stijgen de salarislasten van WSW-medewerkers en medewerkers op beschutte werkplekken met € 467.000 door indexatie en de groei van het aantal beschutte werkplekken. De overige salarislasten stijgen door personeelsmutaties en indexatie met € 353.000. De ingebruikname van de nieuwbouw van Midwerk heeft verschillende financiële effecten. Het vervallen van de tijdelijke huisvesting levert een voordeel op van € 360.000. Daartegenover staan vanaf 2027 € 303.000 aan afschrijvings- en rentelasten. Ook zijn de doorbelaste huisvestingslasten € 145.000 hoger en nemen de afschrijvingslasten voor onder andere machines en inventaris met € 60.000 toe. Overige afwijkingen leiden tot een nadeel van € 13.000.

Baten (€ 173.000 nadelig): De ESF-baten voor het project Weer in beeld zijn € 228.000 lager. In 2026 waren deze baten hoger door verrekeningen over voorgaande jaren. Overige afwijkingen leveren een voordeel op van € 55.000.

Mutatie reserve (€ 207.000 nadelig): Met het vervallen van de tijdelijke huisvesting van Midwerk vervalt ook de hiervoor geraamde onttrekking aan de reserve Nieuwbouw Midwerk. Dit leidt ten opzichte van 2026 tot een nadeel van € 207.000.

Burgerparticipatie
Het saldo van het product Burgerparticipatie is ten opzichte van 2026 met € 362.000 verslechterd. De lasten zijn met € 138.000 toegenomen, de baten zijn met € 33.000 toegenomen en de onttrekkingen aan de reserve zijn met € 257.000 afgenomen.

Lasten (€ 138.000 nadelig): Voor Hoogezand-Noord nemen de lasten met € 360.000 toe voor investeringen in kwaliteit van leven en zingeving en voor de projectorganisatie van het sociale programma. Het vervallen van de incidentele subsidie voor Jongerenwerk+ levert een voordeel op van € 257.000. De salarislasten stijgen door personeelsmutaties en indexatie met € 174.000. Het vervallen van de incidentele middelen voor de transitie van Kwartier, in combinatie met de indexatie van de basissubsidie, levert per saldo een voordeel op van € 147.000. Overige afwijkingen leiden tot een nadeel van € 8.000.

Baten (€ 33.000 voordelig): Vanwege de geringe afwijking wordt dit niet nader toegelicht.

Mutatie reserve (€ 257.000 nadelig): In 2026 werd de incidentele subsidie voor Jongerenwerk+ gedekt uit een reserve. Omdat deze subsidie in 2027 vervalt, vervalt ook de onttrekking. Dit leidt tot een nadeel van € 257.000.

Wmo
Het saldo van het product Wmo is ten opzichte van 2026 met € 2.139.000 verslechterd. De lasten zijn met € 1.990.000 toegenomen en de baten zijn met € 149.000 afgenomen.

Lasten (€ 1.990.000 nadelig): De lasten voor beschermd wonen, maatschappelijke opvang, vrouwenopvang en huiselijk geweld nemen op basis van de begroting van de centrumgemeente gezamenlijk met € 1.211.000 toe. Bij beschermd wonen komt dit vooral door een groei van het aantal cliënten met 3,6% en middelen voor lokale investeringen. Bij maatschappelijke opvang en vrouwenopvang spelen een langere verblijfsduur, lagere uitstroom en een complexere doelgroep een rol. De hogere lasten voor huiselijk geweld hangen samen met het verbeterplan van Veilig Thuis om de wachtlijsten duurzaam terug te dringen. Daarnaast stijgen de lasten voor huishoudelijke hulp met € 251.000 en voor begeleiding en dagbesteding met € 232.000. De salarislasten nemen door personeelsmutaties en indexatie met € 165.000 toe. Door meer ritten en indexatie stijgen de lasten voor Publiek Vervoer met € 143.000. Overige afwijkingen leveren een voordeel op van € 12.000.

Baten (€ 149.000 nadelig): De baten voor beschermd wonen zijn naar verwachting € 147.000 lager. Overige afwijkingen leiden tot een nadeel van € 2.000.

Accommodaties
Het saldo van het product Accommodaties is ten opzichte van 2026 met € 86.000 verbeterd. De lasten zijn met € 240.000 afgenomen, de baten zijn met € 65.000 afgenomen en de onttrekkingen aan de reserve zijn met € 89.000 afgenomen.

Lasten (€ 240.000 voordelig): Het vervallen van incidentele budgetten voor sociaal beheer en huisvesting van wijkcentrum Het Punt (€ 132.000) en de grondverwerving voor het dorpshuis Muntendam (€ 89.000) leidt tot lagere lasten. Ook de toerekening van personele inzet levert een voordeel op van € 60.000. Daartegenover staan € 33.000 hogere toegerekende huisvestingskosten voor dorps- en wijkcentra, vooral door een hogere storting in de voorziening groot onderhoud en hogere exploitatiekosten. Overige afwijkingen leiden tot een nadeel van € 8.000.

Baten (€ 65.000 nadelig): De baten zijn vooral lager door het vervallen van € 69.000 aan externe middelen voor de dorpshuizencoördinator. Daartegenover staan € 4.000 hogere huurinkomsten en vergoedingen voor servicekosten.

Mutatie reserve (€ 89.000 nadelig): De incidentele onttrekking van € 89.000 aan de bestemmingsreserve Hart van Muntendam voor de grondverwerving voor het dorpshuis vervalt in 2027.

Jeugd
Het saldo van het product Jeugd is ten opzichte van 2026 met € 3.628.000 verslechterd. De lasten zijn met € 2.008.000 toegenomen, de baten zijn met € 513.000 afgenomen en de onttrekkingen aan de reserve zijn met € 1.107.000 afgenomen.

Lasten (€ 2.008.000 nadelig): De raming voor jeugdhulp is gebaseerd op de bijstelling in de Voorjaarsnota 2026 en de prognose over het tweede kwartaal. Hierin zijn een loon- en prijsindexatie van 3,59% en, conform het advies van de commissie-Van Ark, een volumegroei van 4,7% verwerkt. De besparingseffecten uit de Hervormingsagenda zijn voor 20% verwerkt in 2027 en vanaf 2028 volledig. Per saldo leidt dit tot € 2.467.000 hogere lasten voor jeugdhulp. Daarnaast stijgen de salarislasten met € 155.000, de uitvoeringskosten van de RIGG met € 179.000 en de wettelijke bijdrage voor jeugdgezondheidszorg met € 81.000. Voor een pilot gericht op het voorkomen van overlast en afglijden naar criminaliteit onder risicojongeren is in 2027 incidenteel € 80.000 opgenomen. Voor de uitvoering van de Wet integrale suïcidepreventie is vanaf 2027 € 30.000 geraamd. Daartegenover staan lagere lasten door het vervallen of anders financieren van verschillende activiteiten. Het vervallen van GALA-middelen leidt tot € 88.000 lagere lasten. De pilot aanvullende jeugdhulp op het Aletta Jacobscollege levert ten opzichte van 2026 een voordeel op van € 366.000 en bij Kwartier ontstaat per saldo een voordeel van € 134.000. Welzijn op Recept wordt vanaf 2027 gefinancierd vanuit de Sociale Agenda binnen programma Herstel & Perspectief. Hierdoor dalen de lasten binnen dit product met € 451.000. Overige afwijkingen leiden tot een nadeel van € 55.000.

Baten (€ 513.000 nadelig): Door het aflopen van de GALA-middelen zijn de baten € 88.000 lager. Daarnaast dalen de baten voor Welzijn op Recept met € 435.000 doordat dit project vanaf 2027 vanuit de Sociale Agenda binnen programma Herstel & Perspectief wordt gefinancierd. Overige afwijkingen leveren een voordeel op van € 10.000.

Mutatie reserve (€ 1.107.000 nadelig): In 2027 wordt € 1.107.000 minder aan de reserve Jeugd onttrokken dan in 2026.

Onderwijs
Het saldo van het product Onderwijs is ten opzichte van 2026 met € 73.000 verbeterd. De lasten zijn met € 778.000 afgenomen en de baten zijn met € 705.000 afgenomen.

Lasten (€ 778.000 voordelig): De lasten voor het scholenprogramma zijn € 555.000 lager doordat hiervoor in 2027 geen lasten meer zijn geraamd. Binnen vastgoed ontstaat een voordeel van € 300.000. Dit komt vooral door het vervallen van de eenmalige extra afschrijving van € 185.000 voor het nieuwe kindcentrum in Muntendam en circa € 100.000 lagere energielasten. Ook de lasten voor nieuwkomersonderwijs zijn € 94.000 lager doordat de hiervoor beschikbare middelen tot en met 2026 zijn toegekend. Daartegenover stijgen de salarislasten door indexatie met € 138.000 en de kosten voor leerlingenvervoer met € 44.000. Overige afwijkingen leveren een voordeel op van € 11.000.

Baten (€ 705.000 nadelig): Doordat voor het scholenprogramma in 2027 geen baten meer zijn geraamd, dalen deze met € 740.000. Ook de baten voor nieuwkomersonderwijs zijn € 94.000 lager. Daartegenover staan € 82.000 hogere baten uit doorbelaste huisvestingslasten. Overige afwijkingen leveren een voordeel op van € 47.000.