3.7 Grondbeleid

De paragraaf grondbeleid geeft inzicht in de realisatie van de bestuurlijke doelstellingen rondom de ontwikkelingen van grond. Het gemeentelijk grondbeleid is vastgelegd in de nota Grondbeleid 2025-2030. De basis vormt de Omgevingswet die op 1 januari 2024 in werking is getreden. De raad heeft op 2 november 2023 een omgevingsvisie vastgesteld. Inmiddels zijn enkele thematische visies vastgesteld zoals de woonvisie en de bedrijventerreinenvisie. Hoewel deze door het college als formele omgevingsprogramma’s zijn vastgesteld, vormen zij wel de grondslag voor de nota. Het grondbeleid gaat over de wijze waarop wij onze doelstellingen willen bereiken op het gebied van de inrichting van de fysieke leefomgeving, wonen, infrastructuur, economie, zorg, energie en milieu. Dit doen we ook door gronden te (laten) exploiteren en bouwgronden te produceren. De gemeente heeft een forse opgave volgens de Regiovisie Groningen-Assen en de Interprovinciale Woondeal Regio Groningen – Assen. Daarnaast zijn de bedrijventerreinen bijna uitverkocht en moet rekening gehouden worden met groei van maatschappelijke voorzieningen als onderwijs en sport. Bij elkaar opgeteld moet de gemeente de komende 20 jaar ruim 100 hectare extra gaan bestemmen voor deze functies. Grond die wij en/of marktpartijen nog niet in bezit hebben. Gemonitord zal worden waar wij als gemeente gronden kunnen aankopen of overlaten aan ontwikkelaars.

Bij particuliere initiatieven zal de gemeente haar kosten verhalen bij overeenkomst. Het beheersen van de financiën rondom grondexploitaties is geregeld in het BBV. Alle lopende grondexploitaties (bouwgronden in exploitatie) worden jaarlijks geactualiseerd in de Meerjaren Prognose Grondexploitaties (MPG). De begroting 2027-2030 is gebaseerd op de MPG 2026 die in juni 2026 door uw raad is vastgesteld. 

Voor de meeste grondexploitaties zijn vrijwel geen wijzigingen ten opzichte van de MPG 2026. In onderstaande tabel is een financieel overzicht van de lopende grondexploitaties van de gemeente Midden-Groningen opgenomen op basis van de prognoses uit de MPG 2026 (min-bedragen zijn winstgevende grondexploitaties en plus-bedragen zijn verlieslatende grondexploitaties). De balanswaarde van de bouwgronden in exploitatie neemt af van € 6,4 miljoen begin 2027 naar -/- € 1,9 miljoen eind 2030. Dit komt voornamelijk doordat in deze periode veel grondexploitaties zijn afgerond.

Het beheersen van de financiën rondom grondexploitaties is geregeld in het BBV. Volgens deze voorschriften moet een verwacht verlies worden opgevangen door het treffen van een voorziening. Winsten worden genomen naar rato van de voortgang van de exploitatie. Uit de reserve grondexploitaties worden deze verliesvoorzieningen gedekt. De reserve wordt gevoed met de winstnemingen. 

Winsten worden genomen naar rato van de voortgang van de exploitatie. De reserve grondexploitaties wordt gevoed met de winstnemingen. Het BBV schrijft de methode van winstnemen voor, namelijk de POC-methode (Percentage of Completion). Dit betekent in het kort dat voor winstgevende grondexploitaties een ‘zekere’ winst genomen moet worden op basis van de financiële voortgang van het project (% gerealiseerde kosten * % gerealiseerde opbrengsten * geraamde winst). De in het verleden eventueel al genomen winsten worden van de berekende ‘zekere’ winst afgetrokken. Ook voorziene risico’s kunnen van dit resultaat worden afgetrokken, mits deze goed zijn onderbouwd. Op basis van de POC-methode is de verwachting voor 2027 dat voor de grondexploitaties Tolweg, Rengerspark, De Vosholen fase 2 deelplan 1 en voor een aantal deelgebieden binnen de vrijkomende locaties totaal € 2.543.000 winst kan worden genomen en worden gestort in de reserve grondexploitaties. Ook zullen in 2027 de winstgevende grondexploitaties Tolweg, De Vosholen II deelplan 1 en Hoofdweg Kolham worden afgesloten wat betekent dat voor € 3.269.000 aan al genomen winst wordt verrekend.

Voor de verlieslatende grondexploitaties zijn verliesvoorzieningen ingesteld. Voor 2027 verwachten we dat de grondexploitaties Verlengde Veenlaan en Werfkade afgerond worden. Hiermee valt € 2.500.000 aan verliesvoorzieningen vrij voor dekking van het tekort op beide grondexploitaties. Daarnaast worden de verliesvoorziening jaarlijks opgehoogd met indexatie omdat ze op contante waarde zijn bepaald, voor 2027 is hiervoor totaal € 91.000 begroot.

Een verwacht verlies wordt opgevangen door het treffen van een voorziening. Uit de reserve grondexploitaties worden deze verliesvoorzieningen gedekt. Daarnaast moet de reserve voldoende zijn om risico’s in de grondexploitaties te dekken.

Binnen de Meerjaren Prognose Grondexploitaties (MPG) zijn de financiële effecten van de risico’s in de grondexploitaties in beeld gebracht. De hoogte van de becijferde risico’s is opgenomen in de Paragraaf Weerstandsvermogen & Risicobeheersing.