3.1 Paragraaf Bedrijfsvoering

Bedrijfsvoering ondersteunt de organisatie. We anticiperen hierbij zo veel mogelijk op de ontwikkelingen in het primaire proces en nemen het voortouw om deze ontwikkelingen te inventariseren en te vertalen naar de bedrijfsvoering. Informatietechnologie, HR-beleid, facilitaire ondersteuning en financiële, juridische advisering en communicatie zijn onmisbaar voor beleidsvorming en de uitvoering. We werken aan het veranderen en verbeteren van de organisatie in het programma Organisatieontwikkeling. In onze organisatie houden we rekening met de behoeften van onze inwoners, organisaties en bedrijven. Naast de maatschappelijke opgaven, politiek-bestuurlijke ambities en opgaven en trends en ontwikkelingen in de samenleving geeft dit een complex werkveld. Dit vraagt om een flexibele inzet van medewerkers, waarbij onze rollen niet meer zo vanzelfsprekend zijn als ze ooit waren.

Gezond, wendbaar en toekomstgericht werken
In 2025 is gewerkt aan het verder professionaliseren van de organisatie, met als doel een toekomstbestendige ambtelijke organisatie die werkt vanuit vertrouwen, verantwoordelijkheid en vrijheid en die de inwoner centraal stelt. De inzet sloot aan bij de begrotingsdoelen gericht op professionaliteit, dienstverlening, samenwerking en duurzame inzetbaarheid.

Doelmatig en doeltreffend
Goed werkende en efficiënte werkprocessen zijn een voorwaarde voor een doelmatige en doeltreffende organisatie. HR-processen zijn verder gedigitaliseerd. Medewerkers kunnen nu meer aanvragen doen via een app, en processen zoals de instroom, doorstroom en uitstroom zijn geautomatiseerd. Daarnaast hebben we afgelopen jaar de wijzigingen als gevolg van de nieuwe cao verwerkt, waaronder een ruime regeling voor de vergoeding van woon-werkverkeer en het fiscaal voordelig uitruilen van een deel van de studieschuld. Dit draagt bij aan duidelijkheid, uniformiteit en maakt ons als werkgever aantrekkelijker. Daarnaast hebben we ingezet op het conformeren aan de Wet DBA (Deregulering Beoordeling Arbeidsrelaties). Hiervoor is een kader opgesteld voor de inzet van ZZP’ers, zodat inhuur op een rechtmatige en verantwoorde manier plaatsvindt.

Arbeidsmarktstrategie en mobiliteit 
Om in de aanhoudend krappe arbeidsmarkt voldoende goed opgeleide en gekwalificeerde medewerkers te behouden en aan te trekken hebben we wederom een stevige externe en interne arbeidsmarktcampagne neergezet. De interne arbeidsmarktcampagne ‘Jouw toekomst begint nu' heeft medewerkers gestimuleerd om actief bezig te zijn met hun ontwikkeling. Doorstroom is niet alleen belangrijk voor duurzame inzetbaarheid en werkplezier, maar ook noodzakelijk vanwege de arbeidsmarkt: direct inzetbaar personeel vinden is steeds uitdagender. Afgelopen jaar hebben we 90% van onze vacatures ingevuld waarvan 21% door eigen medewerkers. Om jong talent aan te trekken en te behouden, hebben we een traineeship en het Young Professional-programma aangeboden.

Duurzame inzetbaarheid 
Op het gebied van duurzame inzetbaarheid is uitvoering gegeven aan de binnengehaalde MDIEU-subsidie ‘Gezond het verschil maken’. Er is gewerkt aan werkdruk, vitaliteit en leiderschap, met als doel medewerkers gezond, inzetbaar en gemotiveerd te houden. Daarnaast is er opvolging gegeven aan de pulsemeting sociale veiligheid en zijn er vervolgstappen gezet om inclusiviteit verder te versterken onder andere door een meldregeling voor integriteitskwesties en ongewenst gedrag en het organiseren van de Dag van de Inclusiviteit. Zieke medewerkers worden actief begeleid om hen goed terug te laten keren naar hun werk. Met 7,7% is het verzuimcijfer, net als het landelijke gemiddelde, gestegen ten opzichte van 2024 (6,8%). Dit heeft onze doorlopende aandacht en er wordt sterk ingezet op verzuimpreventie.

Professionaliteit en ambtelijk vakmanschap
In lijn met de begroting is het ambtelijk vakmanschap verder versterkt. Het jaarplan Ambtelijk Vakmanschap is geïmplementeerd en verankerd in de organisatie. Hiermee is gewerkt aan eigenaarschap, ethiek, resultaatgericht werken en bondgenootschap. Deze inzet draagt bij aan professioneel handelen en een gedeeld referentiekader voor medewerkers. Het LEO-platform (Loopbaan, Energie en Ontwikkeling) inclusief het trainingsaanbod is in 2025 verder uitgebreid. In 2025 zijn er 4.561 leerinterventies afgerond, een toename van 72% ten opzichte van 2024.

Vaardigheden van de toekomst
Conform de begrotingsambitie is ingezet op het ontwikkelen van vaardigheden van de toekomst. Met het programma ‘Veilig kansen benutten met AI’ is gestart met experimenten, trainingen en het inrichten van randvoorwaarden, zodat deze innovatie verantwoord en toekomstgericht kan worden toegepast. Er zijn 600 licenties voor ChatGPT of Copilot uitgerold, waardoor medewerkers op een veilige en gecontroleerde manier ervaring kunnen opdoen met generatieve AI in hun dagelijkse werk. Dit draagt bij aan het versterken van digitale vaardigheden, het efficiënter inrichten van werkprocessen en het vergroten van het innovatief vermogen van de organisatie. 

Samenwerking en dienstverlening
Er is verder gewerkt aan het structureel verbeteren van de dienstverlening en de integrale samenwerking door onder andere het organiseren van Expeditie Midden-Groningen (interne markt) en domeindagen. Met het versterken van opdrachtgever- en opdrachtnemerschap is gewerkt aan duidelijkere rollen, betere afstemming en meer eigenaarschap. Dit ondersteunt het doel om als organisatie effectiever en samenhangender te opereren in een complex werkveld. 

Borging en vervolg
In 2025 is toegewerkt naar borging van de resultaten en voorbereiding van het nieuwe programmacontract Organisatieontwikkeling 2026–2030. Hiermee is een stevige basis gelegd om de ingezette ontwikkeling in de komende jaren voort te zetten, in lijn met de strategische doelen van de organisatie. HR speelt hierbij een centrale rol door te blijven inzetten op goed werkgeverschap, strategische personeelsplanning en de ontwikkeling van medewerkers en leiderschap.

Opbouw ambtelijke organisatie
Hieronder zijn de personele gegevens van de ambtelijke organisatie (exclusief griffie) weergegeven op peildatum 31 december 2025. De SW-medewerkers en medewerkers nieuw beschut werk zijn niet meegenomen. Zij zijn wel in dienst bij de gemeente maar vallen onder andere Cao’s (namelijk de Cao Sociale werkvoorziening en Cao Aan de Slag in plaats van de Cao Gemeenten).

Hoeveel personeel in fte is er in vaste dienst?
Op 31 december 2025 hebben we 728 fte formatie. Van deze formatie wordt momenteel 637 fte bezet door 743 medewerkers in vaste dienst. Daarnaast zijn er 112 medewerkers met een tijdelijk contract in dienst bij de gemeente waarvan de personeelskosten worden gedekt vanuit de beschikbare formatieve middelen. Hiervan zijn 10 trainees. Tijdelijke contracten worden na afloop mogelijk omgezet in een contract voor onbepaalde tijd. In totaal worden er momenteel 855 medewerkers gefinancierd vanuit de formatieve middelen.

Hoeveel verschillende afdelingen zijn er en hoeveel mensen werken er per afdeling?
In totaal werken er op peildatum 31 december 2025 989 medewerkers bij de gemeente Midden-Groningen. Dit zijn zowel medewerkers in vaste dienst, in tijdelijke dienst, trainees als externe medewerkers. De personeelskosten voor deze complete groep medewerkers worden gedekt door structurele middelen (zoals formatie) en tijdelijke middelen (zoals projectgelden). De opbouw ziet er als volgt uit: 

• Aantal medewerkers in vaste dienst bij de gemeente:                                                 743
• Aantal medewerkers met een tijdelijk contract in dienst bij de gemeente:     112 (waarvan 10 trainees)
• Ingehuurde medewerkers:                                                                                                            134

De gemeentelijke ambtelijke organisatie is ingedeeld in domeinen met daarbinnen teams. In het onderstaande overzicht is het aantal medewerkers (medewerkers in vaste dienst, in tijdelijke dienst, externe medewerkers en trainees) per team weergegeven. De teams zijn per domein gebundeld. 

NB. De optelsom van de bovenstaande teams (993) is hoger dan het eerdergenoemde aantal medewerkers (989). Dat komt doordat er medewerkers zijn die in verschillende functies bij verschillende teams werkzaam zijn. Daarvan is vooral sprake bij teamleiders die meer dan één team aansturen.

Verschillen ten opzichte van december 2024:

1. Het aantal medewerkers met een tijdelijk contract is afgenomen (121 versus 112) en het aantal medewerkers met een vast contract toegenomen (695 versus 728). Dit komt doordat een deel van de medewerkers met een tijdelijk contract is doorgestroomd naar een vast dienstverband.
2. Het aantal extern ingehuurde medewerkers is bijna gelijk gebleven (135 versus 134).
3. Het totaal aantal medewerkers is gestegen (960 versus 989). Het gaat hier echter om een normale fluctuatie.

In 2025 is gewerkt aan realisatie van een nieuwe I&A-visie en -strategie. Omdat de ontwikkelingen op meerdere terreinen nog niet uitgekristalliseerd waren (vooral de AI-ontwikkelingen en datagestuurd werken) heeft dit nog niet geleid tot een afgerond beleidsdocument. Er is gewerkt aan de volgende onderwerpen:

Digitale dienstverlening
Hierbij is aangesloten bij door het college vastgestelde strategienota dienstverlening. In het kader van de WMEBV (Wet Modernisering Elektronisch Bestuurlijk Verkeer) zijn nieuwe digitale producten ontwikkeld om te voldoen aan deze wetgeving. Verder is georiënteerd op landelijke ontwikkelingen van de digitale MijnOmgeving: een beveiligd, persoonlijk klantportaal op de gemeentewebsite waar inwoners en ondernemers 24/7 hun eigen gemeentelijke zaken inzien en regelen. Het biedt inzicht in aanvragen, vergunningen, persoonlijke gegevens en (notificatie)berichten.

Grip op informatie en gegevens
De Wet Open Overheid stelt als eis dat de informatiehuishouding van overheden beter op orde gebracht moet worden. Hiervoor is een digitale bewaarstrategie opgesteld, waarin maatregelen zijn uitgewerkt. In 2025 is gewerkt aan de archivering van e-mail- en tekstberichten en aan de invoering van een predepot en e-depot. Een predepot is een tijdelijk archiveringssysteem waarin digitale data of documenten worden bewaard en beheerd voordat ze definitief worden verplaatst naar een e-Depot of worden vernietigd. Een e-depot (elektronisch depot) is een digitale voorziening voor het duurzaam beheren, bewaren en ontsluiten van digitale overheidsinformatie en archieven.

Er is een concept strategie informatiegestuurd werken opgesteld: “Hoe zorgen we ervoor dat organisatie, bestuur, raad én inwoners kunnen rekenen op betrouwbare, actuele en toegankelijke informatie, op basis van onze gegevens?” 

AI (Artificiële intelligentie)
De AI-ontwikkelingen waren de afgelopen jaren stormachtig. De in 2024 gestarte pilot is in 2025 flink uitgebreid.

• AI is ondergebracht bij programma Organisatie Ontwikkeling.
• Medewerkers krijgen de ruimte om te werken met AI-tools zoals ChatGPT en Copilot. Daarbij horen ook het bevorderen van AI- en digitale vaardigheden.
• We werken met experimenten/pilots om ervaring op te doen om processen of dienstverlening m.b.v. AI anders in te richten. 
• We zijn gestart met voorbereidingen om te voldoen aan de eisen van de AI-Act/Verordening voor 1 augustus 2026.

Digitale autonomie en soevereiniteit
Als gevolg van de geopolitieke ontwikkelingen (met name de Verenigde Staten) is het noodzakelijk geworden kritisch te kijken naar de cloudstrategie: waar slaan we onze gegevens en documenten op. We volgen de landelijke ontwikkelingen nauwgezet bij de VNG, andere gemeenten en marktpartijen. We gaan daarbij na wanneer we bij landelijke of regionale initiatieven kunnen aansluiten. Daarnaast is gestart met het inrichten van een eigen omgeving (Nextcloud) naast MS365, waarin onze bestanden worden opgeslagen. De Nextcloud omgeving kan worden ingezet in geval van calamiteiten, waarbij als gevolg van geopolitieke ontwikkelingen de MS365-omgeving voor langere tijd niet beschikbaar zou kunnen zijn.

Daarnaast zijn van de I&A-projectenkalender de volgende projecten gerealiseerd: systeem sociaal domein voor het onderdeel werk, inkomen en re-integratie, financieel systeem en de telefooncentrale.

Aanbesteding nieuw financieel systeem
In afwijking van onze oorspronkelijke doelstelling om vanaf 1 januari 2026 met het nieuwe financieel systeem te gaan werken, zijn wij al op 1 november 2025 gestart met het systeem. Hiermee is de implementatie succesvol afgerond. Naast de ingebruikname van het nieuwe systeem hebben wij ook ons rekeningschema opnieuw onder de loep genomen. Op basis van deze evaluatie zijn er enkele wijzigingen doorgevoerd, zodat het rekeningschema beter aansluit bij de actuele behoeften van onze organisatie. Wij vertrouwen erop dat deze vernieuwingen zullen bijdragen aan een efficiëntere en transparantere financiële administratie. Hiermee verwachten we dat de dienstverlening naar de organisatie, het bestuur en de budgethouder toekomstbestendig is.

Doorontwikkeling van de Planning & Control documenten en het systeem Pepperflow 
De doorontwikkeling van de Planning en Control documenten en het systeem Pepperflow heeft een vervolg gekregen. Er is onder andere onderzocht hoe de koppeling tussen het financieel systeem en Pepperflow verbeterd kan worden. Met het oog op de toekomst blijven we inzetten op verdere ontwikkeling van het systeem, zodat het proces nog efficiënter en gebruiksvriendelijker wordt. Op deze manier streven we ernaar om de aansluiting tussen de verschillende systemen binnen onze organisatie continu te optimaliseren. Hiermee verbeteren we de P&C-documenten en leveren deze op tijd en kwalitatief verbeterd aan ons gemeentebestuur en uw raad. 

Bevorderen juridische kwaliteit
Ter ondersteuning van de juridische advisering heeft de gemeente een raamovereenkomst met een huisadvocaat. In 2025 heeft de huisadvocaat ondersteund bij een aantal complexe adviestrajecten. Verder heeft de huisadvocaat tweemaal een interne cursus gegeven over actuele onderwerpen. Vanuit het team JZI wordt elk kwartaal een bijeenkomst van het gemeentelijke juridische netwerk georganiseerd, met actualiteiten en recente rechtspraak. Dit jaar hebben we specifiek aandacht besteed aan het burgerperspectief en aan AI-ontwikkelingen. Ten slotte geven juristen van het team JZI interne cursussen aan niet-juridische collega’s over juridische do’s & don’ts. Daarnaast is er door de huisadvocaat een aantal trainingen aangeboden die door medewerkers van het team Juridische Zaken zijn gevolgd.

Specialisatie juridische zaken
De medewerkers van Juridische zaken nemen elk een aantal teams onder hun hoede als eerste juridisch adviseur. Hiermee wordt beoogd om beter te kunnen voldoen aan de verschillende vraagstukken en de continuïteit van de advisering te kunnen borgen, gelet op de schaalgrootte van de gemeente.

Toekomstbestendige inkoopafdeling
In 2025 wordt verder gebouwd aan het stevige fundament dat voor Inkoop in 2024 is gelegd. Nieuwe rollen, nieuwe taken en verantwoordelijkheden zijn ingericht, waaronder contractbeheer en de eerstelijnscontrole. De aanbestedingskalender is geactualiseerd en verbeterd. Deze brengt de Inkoopbehoefte van de organisatie in kaart. Daarnaast is het Contractbeheer beter in kaart gebracht. Het Inkoopproces loopt niet meer via Mercell, maar is toegevoegd aan de applicaties Topdesk en DJUMA. Hiermee is een effectieve vertaalslag gemaakt.

Juridisch- en inkoopkennis van de organisatie vergroten
Voor de verdere professionalisering van de juridische- en inkoopkennis in de organisatie is een jaarlijks terugkerend opleidingsplan geïmplementeerd. In dit opleidingsplan kunnen medewerkers van de gemeente per kwartaal diverse opleidingen volgen om de kennis te vergroten. Hiervoor wordt aangesloten bij het introductieprogramma van HR voor nieuwe medewerkers. Deze opleidingen worden gegeven door leden van het team Juridische Zaken en Inkoop. 

Informatieveiligheid & Privacybescherming
Cyberbeveiligingswet (CBW)
Onze dienstverlening aan inwoners, bedrijven en instellingen hangt sterk af van digitale informatie en systemen. De nieuwe Cyberbeveiligingswet (CBW) treedt naar verwachting in Q3 2026 in werking en helpt en verplicht ons om digitaal weerbaarder te worden. Het college van B&W krijgt hierbij een expliciete bestuurlijke verantwoordelijkheid. Dit is nodig omdat ook gemeenten te maken kunnen krijgen met digitale aanvallen, zoals gijzelsoftware, datalekken, uitval bij leveranciers en (pogingen tot) sabotage, mede door geopolitieke ontwikkelingen. De BIO2 (Baseline Informatiebeveiliging Overheid 2, van kracht sinds september 2025) is de landelijke standaard voor informatiebeveiliging bij de overheid en beschrijft de basismaatregelen voor mens, organisatie, huisvesting en techniek. Voor fysieke weerbaarheid volgen we de Wet weerbaarheid kritieke entiteiten (WWKE). Daarom werken we vanaf de zomer van 2025 via het ambtelijke programma Versterken Digitale en Fysieke Weerbaarheid (VDFW 2025–2028) aan het vergroten van onze weerbaarheid.

Eenduidige Normatiek Single Information Audit (ENSIA)
Via ENSIA legt het college van B&W elk jaar verantwoording (is een wettelijk jaarlijkse verplichting) af aan het Rijk over onder andere informatieveiligheid en privacy van diverse informatiesystemen in de gemeente. ENSIA is een vaste jaarlijkse controle- en rapportagecyclus (met vragenlijsten en een beoordeling), waarmee we laten zien welke maatregelen we hebben en hoe die werken. Vanaf verantwoordingsjaar 2027 rapporteert het college ook over de opzet, het bestaan en de werking van de risicobeheersmaatregelen die volgen uit de CBW en BIO2.
Op de aansluitingen die we als gemeente voor Suwinet hebben (zoals in het kader van de uitvoering van de Participatiewet en de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening) wordt jaarlijks verantwoording afgelegd via de ENSIA Suwinet audit. Over 2025 voldoet de gemeentelijke organisatie aan de gestelde Suwinet normen. Voor wat de Digid-aansluitingen betreft en de daarop uitgevoerde Digid-audits, voldoet de gemeente over 2025 aan de beoogde en ingerichte beheersingsmaatregelen voortvloeiende uit de geselecteerde Digid-normen voor DigiD MijnGKB (kredietbank), Digid Vris belastingportaal, Digid Djuma E-loket en voor Digid iBurgerzaken.

Team Communicatie speelt een sleutelrol bij het behalen van de doelstellingen van het bestuur en de organisatie. Het team bedenkt de juiste communicatiestrategie en hoe deze het beste kan worden uitgevoerd. Daarbij bewaakt team Communicatie de samenhang tussen de verschillende communicatie-uitingen en coacht de organisatie in communiceren. Hierbij houdt het team rekening met de behoefte van de inwoner, de inzet van toegankelijke (digitale) middelen en zoveel mogelijk op een interactieve manier. 

In 2025 is de communicatiestrategie vastgesteld, uitvoering gegeven aan de strategienota dienstverlening, de externe kanalenstrategie opgesteld en gestart met het project intranet. Het nieuwe intranet integreert met de MS365-applicaties die we gebruiken. Dit gaat de organisatie helpen om slimmer te werken en informatie beter te vinden. De externe kanalenstrategie biedt daarnaast een kader voor alle externe communicatie en dienstverlening. Er is een toekomstgericht beeld over de communicatiekanalen en hoe deze zo goed mogelijk ingezet kunnen worden om inwoners, ondernemers en organisaties te bereiken. Ook is in 2025 gewerkt aan het verbeteren van de digitale toegankelijkheid van ons online landschap. Zo zijn werkprocessen anders ingericht om digitale toegankelijkheid organisatie breed (beter) te waarborgen en is de gebruiksvriendelijkheid van onze website verbeterd. Zo kunnen gebruikers eenvoudiger en sneller vinden wat ze zoeken. Daarnaast blijft er doorlopend aandacht voor het verstevigen en verankeren van begrijpelijke taal. Bijvoorbeeld door het gebruik van Klinkende Taal door collega’s bij het opstellen van teksten. En de inzet van de schrijfwijzer en ons Communicatie infopunt met de nieuwste schrijfafspraken en schrijftips om begrijpelijke taal te bevorderen. 

Fraude
In 2025 zijn er, na onderzoek, geen fraudes geconstateerd. Medewerkers en bestuurders kunnen bewust of onbewust bezig zijn met frauduleuze en ondermijnende activiteiten. Dit heeft alles te maken met risicobeheersing. Veel voorkomende risico’s op een materiële onjuistheid door fraude in de jaarrekening bij gemeenten zijn:

1. Management beïnvloeding: het doorbreken van interne beheersmaatregelen door het management;
2. Het risico aanbestedingen te gunnen aan bevriende partijen (corruptie);
3. Grondverkopen tegen niet-marktconforme prijzen (corruptie);
4. Het niet volledig of onterecht verantwoorden van opbrengsten van inkomende subsidies;
5. Onterechte betalingen door onvoldoende beheersmaatregelen in het betaalproces.

Doordat het hele directieteam besluiten neemt, is de kans op management beïnvloeding erg klein. De prijs voor grondverkopen wordt getoetst door een extern bedrijf en vastgesteld door het college in de grondprijzenbrief. Aanbestedingen vinden plaats met medewerking van het team inkoop volgens het gemeentelijk inkoopbeleid. De opbrengsten van de subsidies worden verantwoord in het financiële systeem. Hierbij is de aanvrager van de subsidie niet 
degene die dit vastlegt. Ook vindt er een check plaats tussen de beschikking en de ontvangen subsidie. In het betaalproces zijn beheersmaatregelen genomen om fraude te voorkomen. Het betaalproces is zo ingericht dat er naast de budgethouder nog twee medewerkers van het team financiën de factuur voor betaling goedkeuren. Facturen boven de € 10.000 worden nog extra beoordeeld.

Integriteit
Medewerkers bij onze gemeente moeten betrouwbaar, eerlijk en oprecht zijn. Om de medewerkers hierbij te helpen hebben wij uitgewerkt wat dit voor hen betekent. Dit noemen we de gedragscode integriteit. Ook hebben wij geregeld wat de medewerker kan doen als hij/zij merkt dat iets niet eerlijk en oprecht is. Dat is opgeschreven in de klokkenluidersregeling. In 2022 zijn we gestart met het afnemen van de eed en belofte voor medewerkers en hebben we georganiseerd dat ook externe medewerkers verklaren zich integer te zullen gedragen door het invullen van een integriteitsverklaring. Om integriteit verder te verankeren in de organisatie zijn de processen rond het melden van nevenfuncties en financiële belangen vastgelegd en is de klokkenluidersregeling vastgesteld. Voor nieuwe medewerkers is een integriteitstraining ontwikkeld die hen meeneemt in hoe we integer handelen bij onze gemeente.

Met ingang van 2023 is de rechtmatigheidsverantwoording een wettelijke verplichting voor gemeenten. Het achterliggende doel van de invoering van de rechtmatigheidsverantwoording is om de kaderstellende en controlerende taak van de gemeenteraad te versterken. De belangrijkste impact van deze wetswijziging heeft betrekking op de rolverdeling tussen raad, college en externe accountant. Het college stelt zelf een rechtmatigheidsverantwoording op en neemt deze op in de jaarrekening. In deze rechtmatigheidsverantwoording wordt door het college verantwoording afgelegd over de naleving van wet- en regelgeving bij de totstandkoming van de baten, lasten en balansmutaties in de jaarrekening. 

De rechtmatigheidsverantwoording heeft betrekking op drie rechtmatigheidscriteria, zoals uitgewerkt door de Commissie BBV in de Kadernota Rechtmatigheid 2025. Dit zijn de volgende:

• Begrotingscriterium
• Voorwaardencriterium
• Misbruik en oneigenlijk gebruik beleid

Normenkader en verantwoordingsgrens
De relevante wet- en regelgeving is vastgelegd in het normenkader. Het gaat om Europese regelgeving, wettelijke bepalingen en eigen regelgeving, zoals verordeningen vastgesteld door de raad. Bij de wettelijke bepalingen zijn alleen de financiële beheershandelingen van belang, zoals bijvoorbeeld de Europese Aanbestedingsrichtlijnen. Voor verordeningen geldt dat alle gemeentelijke verordeningen voor zover deze bepalingen bevatten over financiële beheershandelingen onderdeel uitmaken van het normenkader. Ook andere besluiten van de raad met een kaderstellend karakter en die bepalingen bevatten over financiële beheershandelingen, zijn een verplicht onderdeel van het normenkader (begroting, raadsbesluiten over investerings-voorstellen, beleidsnota’s). Het normenkader 2025 is door de raad vastgesteld op 18 december 2025. 

De verantwoordingsgrens is een door de raad vastgesteld bedrag, waarboven het college de geconstateerde afwijkingen in het kader van de rechtmatigheid moet opnemen in de rechtmatigheidsverantwoording. De verantwoordingsgrens dient te vallen binnen de bandbreedte van 0% tot 2% van de lasten exclusief dotaties aan de reserves. Afwijkingen betreffen onrechtmatigheden en onduidelijkheden tezamen. 

In het controleprotocol 2025 is de verantwoordingsgrens gesteld op 2% van de totale lasten exclusief dotaties aan de reserves. In de jaarrekening 2025 bedragen de werkelijke lasten inclusief dotaties aan de reserves € 322.118.000. De verantwoordingsgrens bedraagt daarmee afgerond € 6.442.000. 

Het college is verplicht om afwijkingen toe te lichten in de paragraaf bedrijfsvoering, indien het totaal van de geconstateerde afwijkingen de verantwoordingsgrens overschrijdt. Het college hecht waarde aan het gesprek met de raad over bevindingen uit de rechtmatigheidscontroles. Daarom beperkt het college zich niet tot het geven van een toelichting alleen bij het overschrijden van de verantwoordingsgrens. In het controleprotocol 2025 is opgenomen dat over afwijkingen groter dan 5% van de verantwoordingsgrens wordt gerapporteerd in de paragraaf bedrijfsvoering. De rapportagegrens is vastgesteld op € 320.000. 

Werkzaamheden en bevindingen 
Om een gefundeerd oordeel te kunnen vormen over de rechtmatige verantwoording van de baten en lasten, alsmede de balansmutaties hebben wij verschillende interne controles verricht op processen die op omvangsbasis groter zijn dan 2% van de lasten exclusief dotaties aan de reserves. Deze controles vormen de basis om met name een oordeel te vormen ten aanzien van het voorwaardencriterium. Daarnaast hebben wij het begrotingscriterium en het M&O-criterium beoordeeld. 

Begrotingscriterium 
In de verordening financieel beleid, beheer en organisatie 2025 (ex artikel 212 Gemeentewet), die op 18 december 2025 is vastgesteld door de raad, zijn kaders opgenomen die van belang zijn bij de beoordeling van de begrotingsrechtmatigheid. In de financiële verordening 2025 is het begrip tijdigheid nader geduid. Dit betekent dat overschrijdingen van de lasten en investeringsbudgetten als onrechtmatig worden beschouwd, tenzij deze als acceptabel worden aangemerkt. Onderschrijdingen van de lasten, baten en/of investeringen en overschrijdingen van de baten worden alleen als onrechtmatig beschouwd indien deze niet tijdig zijn gemeld. Omdat onder ‘tijdig melden’ bij de tussentijdse rapportages of de jaarrekening wordt verstaan, is het voor dergelijke afwijkingen van belang dat hiervoor een toereikende toelichting in de jaarstukken is opgenomen. 

Ten aanzien van het begrotingscriterium hebben wij geconstateerd dat er geen sprake is van overschrijdingen van de lasten op programmaniveau. Wel is er in één geval sprake van een overschrijding op een investeringskrediet. Dit betreft een overschrijding van € 388.000 op het voorbereidingskrediet KC Muntendam. Dit krediet is in 2023 beschikbaar gesteld en bedroeg € 300.000. Per abuis heeft bij het afsluiten van het krediet (slotbegrotingswijziging 2025) een negatieve bijstelling van de lasten plaatsgevonden, waardoor het krediet is bijgesteld naar € 43.000 negatief. Dit resulteert in een overschrijding groter dan de rapportagegrens, waardoor deze betrokken is in het oordeel ten aanzien van de rechtmatigheid. Deze overschrijding is wel als acceptabel aangemerkt, omdat deze overschrijding gecompenseerd wordt door direct gerelateerde baten. De NAM heeft de kosten namelijk vergoed. Op grond van artikel 12 lid 4 onder a van de financiële verordening worden overschrijdingen als acceptabel aangemerkt als er sprake is van direct gerelateerde baten. 

Daarnaast is er wel sprake van onderschrijdingen van de lasten, baten en/of investeringen en overschrijdingen van de baten. Deze afwijkingen zijn rechtmatig, omdat deze afwijkingen in de jaarrekening worden toegelicht. 

Voorwaardencriterium 
Eén van de belangrijkste onderdelen van het voorwaardencriterium is het voldoen aan de wetgeving met betrekking tot Europese aanbestedingen. Voor de controle op rechtmatige aanbestedingen hebben we een integrale spendanalyse uitgevoerd op alle bestedingen die over een periode van vier jaar groter zijn dan € 221.000 voor diensten en leveringen en groter zijn dan € 5.538.000 voor werken en een besteding hebben in boekjaar 2025. Voor al deze crediteuren is beoordeeld of er sprake is van wel of geen rechtmatige inkoop. Uit de controle op het inkoop- en aanbestedingsproces komt een onrechtmatigheid van € 2.317.281 naar voren. Van dit bedrag heeft € 1.622.591 betrekking op onrechtmatige lasten 2025 en € 694.690 op een door het directieteam in 2025 genomen besluit tot het aangaan van een éénjarige overeenkomst voor 2026 met betrekking tot groenonderhoud. Er was onvoldoende tijd om een Europese aanbestedingsprocedure te doorlopen. Omdat het besluit in 2025 is genomen, kan deze onrechtmatigheid worden betrokken in het oordeel ten aanzien van de rechtmatigheid 2025. Hiervoor is gekozen, omdat de verantwoordingsgrens niet wordt overschreden. 

De geconstateerde onrechtmatige aanbestedingen laten al enkele jaren een dalende trend zien. Dat is ook zo in 2025. De in 2023 ingezette lijn van professionalisering van het Inkopen in Midden-Groningen alsmede de samenwerking tussen team Inkoop en de rest van de organisatie werpt haar vruchten af. De in 2025 geconstateerde onrechtmatige lasten hebben nagenoeg allemaal betrekking op crediteuren die ook in 2024 als onrechtmatig zijn beschouwd. Voor 2026 verwachten we een verdere daling van de onrechtmatige lasten als gevolg van onrechtmatige aanbestedingen, omdat er inmiddels juiste aanbestedingsprocedures zijn gestart of zullen worden opgestart. De geconstateerde onrechtmatigheid van € 2.317.281 overstijgt de rapportagegrens en is daarom meegenomen in de rechtmatigheidsverantwoording. 

Misbruik en oneigenlijk gebruik 
De nota M&O van de gemeente Midden-Groningen is in 2024 geactualiseerd en op 7 januari 2025 door het college vastgesteld. De nota M&O van MG is opgesteld om het overkoepelend beleid en de belangrijkste uitgangspunten bij de voorkoming en bestrijding van gemeentelijke regelingen vast te leggen. Het overkoepelend beleid biedt een kader voor controle en sancties, benoemt welke risicogebieden er zijn en hoe M&O-beleid in de bedrijfsvoering kan worden vormgegeven door middel van het treffen van beheersmaatregelen. De uitwerking van het overkoepelend M&O-beleid vindt plaats in de specifieke regelingen, verordeningen en processen die zijn ingedeeld in risicogebieden, die in de nota aan de orde komen. In de nota wordt onderscheid gemaakt tussen preventieve en repressieve maatregelen. De preventieve maatregelen zijn maatregelen die liggen vóór het moment van beschikken, betalen of ontvangen van een voorziening, vergunning of uitkering. Preventieve maatregelen betreffen regelgeving, voorlichting en controle vooraf. Deze maatregelen zijn gericht op het voorkomen van misbruik en oneigenlijk gebruik. De preventieve maatregelen zijn opgenomen in de processen zoals deze zijn opgesteld. De werking van de preventieve maatregelen wordt getoetst door middel van de interne controle. Bij deze interne controles wordt bijvoorbeeld gecontroleerd of er geen voorzieningen zijn toegekend aan inwoners/instanties, die hier geen recht op hebben. Uit de interne controles die zijn uitgevoerd, zijn geen bevindingen naar voren gekomen waaruit misbruik- of oneigenlijk gebruik is gebleken. 

Repressieve maatregelen zijn maatregelen die na het moment van beschikken, betalen of ontvangen worden genomen. Het gaat om controle achteraf waarbij misbruik en oneigenlijk gebruik kan worden vastgesteld en eventuele sanctionering kan worden bepaald. Repressieve maatregelen zijn met name van belang bij risicogebieden waar een streng of gematigd M&O-beleid geldt. Deze maatregelen hebben vaak te maken met de wijze waarop de gemeente omgaat met signalen die worden ontvangen, die op mogelijk misbruik en oneigenlijk gebruik kunnen duiden. Hierbij moet onder meer gedacht worden aan signalen die bij team Toezicht Wmo en jeugd worden ontvangen, gegevensuitwisseling met het Inlichtingenbureau (Buig), toetsing van verantwoordingen van subsidieontvangers en inspecties door de toezichthouder op versterkte omgevingsvergunningen. De repressieve maatregelen hebben in 2024 geleid tot de conclusie dat er in beperkte mate sprake is van misbruik en oneigenlijk gebruik. In deze gevallen is het geconstateerde misbruik teruggevorderd. 

Conclusie rechtmatigheid
In totaal hebben wij onrechtmatigheden geconstateerd voor een bedrag van € 2.705.281, waarvan € 388.000 als acceptabel wordt aangemerkt. De door de raad vastgestelde verantwoordingsgrens bedraagt € 6.442.360. De geconstateerde onrechtmatigheden blijven onder de verantwoordingsgrens. Daarmee is de conclusie dat het college in 2025 rechtmatig heeft gehandeld.