1 . Algemeen

1.0 Leeswijzer

Terug naar navigatie - Leeswijzer

In deze leeswijzer leiden wij u stapsgewijs door de verschillende onderdelen van het jaarverslag en de jaarrekening.

Deel 1 – Algemeen
Het college beschrijft in de Inleiding kort de uitgangspunten, ambities en uitdagingen in deze collegeperiode. Vervolgens presenteren wij de jaarrekening in één oogopslag. Daarna volgen de samenstellingen van college en raad. Na deze algemene inleiding bestaat de jaarrekening uit drie delen: de programma’s, de paragrafen en de jaarrekening.

Deel 2 – Programma’s
Onze begroting kent zes programma’s. Hierin zijn onze ambities, doelen en acties opgenomen. Per programma zijn de doelen van het afgelopen jaar beschreven en hetgeen we hiervoor gedaan hebben. De kosten en opbrengsten per programma zijn apart te volgen in het financieel overzicht.

Deel 3 – Paragrafen
Hier vindt u de paragrafen die het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) verplicht voorschrijft, namelijk: Bedrijfsvoering, Lokale heffingen, Weerstandsvermogen en Risicobeheersing, Onderhoud kapitaalgoederen, Financiering, Verbonden partijen, en Wet open overheid (Woo). Daarnaast vindt u hier de paragraaf Bestuur. 

Deel 4 – Uiteenzetting financiële positie
In dit deel vindt u informatie over de baten en lasten per taakveld, het verloop van de reserves & voorzieningen, de balans, het EMU-saldo, de investeringen, incidentele baten en lasten en financiële kengetallen. Tevens vindt u hier een totaaloverzicht van de baten en lasten en een overzicht van de incidenteel verstrekte subsidies. Naast de informatie vanuit de paragrafen geeft de jaarrekening, op hoofdlijn, inzicht in de ontwikkeling van de financiële positie van de gemeente.

1.1 Inleiding

Terug naar navigatie - Inleiding

Voor u ligt het jaarverslag en de jaarrekening 2023 van de gemeente Midden-Groningen. In deze jaarrekening leggen wij verantwoording af over hetgeen afgelopen jaar is uitgevoerd.
De afgelopen jaren werden gekenmerkt door (inter-)nationale crises. Zo werden we geconfronteerd met de coronacrisis, de oorlog in Oekraïne en als gevolg hiervan de energiecrisis en torenhoge inflatie. Het stelde ons, en onze inwoners, op de proef. We hebben solidariteit getoond door de opvang van Oekraïners en asielzoekers in onze gemeente. Ook konden we onze inwoners voor 2023, vanuit rijksmiddelen, compenseren in de hoge energiekosten. Daarnaast hebben we in samenwerking met uw raad in 2023, langs de lijnen van ons collegeakkoord ‘Samen aan de slag’, een aantal mooie concrete resultaten geboekt. 

Wanneer we kijken naar onze regionale uitdagingen doet het gepubliceerde eindrapport ‘Groningers boven Gas’ van de Parlementaire Enquête Commissie eindelijk recht aan het leed van onze inwoners. Dit rapport schetst een ontluisterend beeld van de gevolgen van decennialange gaswinning. Het kabinet heeft hierop gereageerd met het rapport ‘Nij Begun’ waarin 50 maatregelen zijn opgenomen. Deze maatregelen richten zich op het verbeteren en aanpassen van de huidige werkwijzen rond schadeherstel en versterking én het verbeteren van de sociale en economische perspectieven voor onze inwoners. Een deel van de maatregelen borduurt voort op bestaande activiteiten, maar de meeste maatregelen zijn nieuw en vragen meer uitwerking. Naast de middelen voor herstel, werd in 2023 besloten dat er onder voorwaarden geen gaswinning meer plaats zou vinden uit het Groningenveld. Het is een mijlpaal dat vanaf 19 april 2024 het gasveld definitief gesloten is. 

Het stoppen van de gaswinning is een randvoorwaarde voor een prettige woon-, werk- en leefomgeving, waarin iedereen zich veilig voelt. Een prettige omgeving vraagt echter meer. Het gaat om openbare orde en veiligheid, een openbare ruimte die op orde is en invulling geven aan ruimtelijke opgaven. Voor het op orde brengen van onze openbare ruimte zijn de beleidsplannen voor wegen en kunstwerken eind 2023 door uw raad vastgesteld. Onze ruimtelijke opgaven en ambities zijn onder andere in de 'ontwerp omgevingsvisie' en ‘visie vrijetijdseconomie’ vastgelegd. We stemmen de ontwikkelingen, samen met onze inwoners, bedrijven en instellingen, af op de behoeften en zien duurzaamheid als belangrijke pijler. 

Het afstemmen van ontwikkelingen met onze inwoners past in ons programma ‘Gebiedsgericht werken’. In dit programma denken we vanuit de leefwereld van onze inwoners, zij staan immers centraal. We werken samen aan problemen, kansen, ideeën én opgaven in een gebied. Hierbij moeten inwoners regie kunnen nemen. 

We vinden het belangrijk dat iedereen kan meedoen. Meedoen door scholing, betaald werk, vrijwilligerswerk of een zinvolle dagbesteding is hierbij het uitgangspunt. Voor inwoners die niet kunnen meekomen vormen wij het sociaal vangnet. BWRI speelt een belangrijke rol in het wegnemen van barrières om aan het werk te gaan en de Gemeentelijke Kredietbank bij budgetbeheer. In 2023 is de periode van schuldsanering voor inwoners die na 1 juli 2023 gestart zijn wettelijk verkort van 36 naar 18 maanden. Uw raad heeft besloten dit ook mogelijk te maken voor inwoners die hier wettelijk gezien niet voor in aanmerking kwamen. We ondersteunen onze kwetsbare jeugd waar nodig. Het is voor ons een opgave om de balans te houden tussen het beschikbare budget en het bieden van goede en juiste hulp in combinatie met de groei die we zien in het gebruik.

We zijn blij met alle stappen die we in 2023 hebben kunnen zetten om onze mooie gemeente nog een stukje mooier te maken, met mogelijkheden voor inwoners om elkaar te ontmoeten en initiatieven te ontplooien. 
In 2023 is een positief financieel resultaat van € 15,7 miljoen behaald. De toevoeging aan de algemene reserve, resultaat verminderd met budgetoverhevelingen (€ 6.6 miljoen) en overige bestemmingsvoorstellen (€ 7,9 miljoen), is afgerond € 1,3 miljoen voordelig. Het jaarrekeningresultaat heeft een sterk incidenteel karakter en geeft ons geen structurele ruimte richting de toekomst. In de financiële analyse in deze inleiding is op hoofdlijn toegelicht hoe dit resultaat tot stand is gekomen. In de financiële toelichtingen bij de programma’s in het jaarverslag is een gedetailleerde analyse opgenomen.

Financieel beeld in een notendop

Terug naar navigatie - Financieel beeld in een notendop

Op 21 december 2023 is de slotbegrotingswijziging door uw raad vastgesteld. Hierin is ook de laatste verwachting van het jaarrekeningresultaat gecommuniceerd. Deze analyse gaat in op de afwijkingen tussen deze laatste verwachting en het gerealiseerde jaarrekeningresultaat. Daarnaast wordt er ingegaan op de voorstellen voor resultaatbestemming. De ontwikkeling van de Algemene Reserve, toevoeging van afgerond € 1,3 miljoen, vormt hier ook een onderdeel van.

Slotbegrotingswijziging versus jaarrekeningresultaat

Terug naar navigatie - Slotbegrotingswijziging versus jaarrekeningresultaat

In de slotbegrotingswijziging is het volgende verwacht jaarrekeningresultaat voor 2023 gecommuniceerd:

In december verwachtten we een jaarrekeningresultaat van circa € 10 miljoen positief. Het werkelijke jaarrekeningresultaat is ruim € 15,7 miljoen positief. Er is sprake van een positieve afwijking van € 5,7 miljoen.

Belangrijkste afwijkingen
De belangrijkste oorzaken voor deze afwijking van € 5,7 miljoen zijn hieronder samengevat:

Hieronder worden de bovenstaande afwijkingen toegelicht:

  1. In 2023 hebben we niet alle geplande werkzaamheden kunnen uitvoeren. In totaal leidt dit tot een voordeel van afgerond € 6,6 miljoen. Om deze werkzaamheden alsnog uit te voeren zijn overhevelingsvoorstellen ingediend. Bij de resultaatbestemming worden de diverse voorstellen afzonderlijk toegelicht. 
  2. Het Maatwerkfonds Energiecrisis heeft deels de kosten voor de energietoeslag opgevangen. Uw raad heeft besloten dat de resterende middelen ingezet worden voor het Slochterhavengebied. Om dit te realiseren valt het restant van € 930.000 vrij in het jaarrekeningresultaat 2023. 
  3. Bij de Voorjaarsnota 2023 is de reserve Grondexploitaties ingesteld. De reserve heeft een minimumniveau van € 1,25 miljoen. Door een lagere winstneming op Rengerspark is ook minder in deze reserve gestort. Om aan het minimum te voldoen was een aanvullende storting van € 747.000 noodzakelijk.
  4. We zien een nadeel op jeugd van € 1,2 miljoen. Het verzilveringspercentage van het laatste kwartaal is gestegen en er zijn nog veel indicaties toegevoegd. Daarentegen vallen de lasten van Wmo € 814.000 lager uit, vooral door een hoger resultaat op beschermd wonen. Gesaldeerd leidt dit tot een nadeel van € 386.000.
  5. Er zijn diverse overige plussen en minnen die per saldo optellen tot een nadeel van € 656.000.

Resultaatbestemming

Terug naar navigatie - Resultaatbestemming

Uw raad besluit over de voorgestelde resultaatbestemming. We maken een verdeling tussen overhevelingen en overige bestemmingsvoorstellen. De overhevelingen komen voort uit middelen die over zijn gebleven, omdat een deel van de werkzaamheden doorlopen in 2024 en 2025. Voor de overige bestemmingsvoorstellen geldt dat er sprake is van ontwikkelingen die het instellen of de aanvulling van reserves noodzakelijk maken.

Overhevelingen
Voor werkzaamheden, die in 2024 en 2025 doorlopen, zijn overhevelingsvoorstellen ingediend. Via deze voorstellen wordt verzocht overgebleven budget uit 2023 voor de resterende werkzaamheden beschikbaar te houden, conform onze financiële verordening. Het nadelig financieel meerjarenperspectief vergroot de noodzaak voor deze overhevelingen om werkzaamheden te kunnen voltooien. Hieronder is het overzicht van deze voorstellen weergegeven. De toelichting vindt u in bijlage 3.

Overige bestemmingsvoorstellen
Zoals benoemd zijn er enkele ontwikkelingen die het instellen of aanvullen van een reserve nodig maken, zeker in relatie tot het nadelig financieel meerjarenperspectief. De toelichting op deze overige voorstellen is opgenomen in bijlage 4.

 

Ontwikkeling Algemene Reserve

Terug naar navigatie - Ontwikkeling Algemene Reserve

Het jaarrekeningresultaat 2023, de overhevelingen en overige bestemmingsvoorstellen leiden tot een toevoeging aan de Algemene Reserve van afgerond € 1,3 miljoen.

Met de toevoeging van afgerond € 1,3 miljoen, groeit de Algemene Reserve tot € 14,5 miljoen. 

 

1.2 Jaarrekening in één oogopslag

1.3 Samenstelling college en gemeenteraad

Portefeuilleverdeling

Terug naar navigatie - Portefeuilleverdeling

Burgemeester Adriaan Hoogendoorn

  • Openbare orde en veiligheid;
  • NPG (inclusief coördinatie dorpsplannen);
  • Dienstverlening;
  • Participatie;
  • Gebiedsgericht werken;
  • Communicatie;
  • Juridische zaken;
  • Regionale samenwerking (inclusief Toekomstagenda en opvang vluchtelingen);
  • Beleidscoördinatie;
  • Discriminatiebeleid;
  • Interbestuurlijk Toezicht.

Wethouder Markus Ploeger (GemeenteBelangen Midden-Groningen)

  • Gevolgen gas- en zoutwinning;
  • Financiën;
  • Beheer Openbare Ruimte;
  • Dierenwelzijn;
  • Grondbedrijf;
  • Vastgoed;
  • P&O beleid/organisatie;
  • DIV en archief;
  • Inkoopbeleid;
  • Wethouder voor: Slochteren, Schildwolde, Hellum, Overschild, Siddeburen, Steendam, Tjuchem, Noorderpark, Westerpark, Oosterpark, Zuiderpark, Margrietpark, Boswijk, Sappemeer Noordoost en Compagniesterpark.

Wethouder Annemiek Hoesen-Spithorst (Boer & Burger Partij Midden-Groningen)

  • Economie (inclusief landbouw);
  • Leefbaarheid;
  • Dorpen en wijken (waaronder dorpshuizen);
  • Toerisme en Recreatie;
  • Erfgoed;
  • Archeologie;
  • Cultuur;
  • Breedband;
  • Sport en sportaccommodaties;
  • Wethouder voor: Meerwijck, Kropswolde, Kielwindeweer, Foxhol, Kolham, Foxham, Froombosch, Froombosch, Meeden en Noordbroek
    Projectwethouder: Visie A7/N33.

Wethouder Erik Drenth (CDA)

  • Ruimtelijke ordening;
  • Wonen;
  • Omgevingswet / VTH;
  • Windparken en zonneparken;
  • Duurzaamheid en energietransitie;
  • Natuur en Landschap;
  • Verkeer en Vervoer;
  • Onderwijs;
  • Taakstelling huisvesting statushouders;
  • Informatisering en automatisering;
  • Wethouder voor: Woudbloem, Lageland, Westerbroek, Waterhuizen, Harkstede, Scharmer, Zuidbroek en Muntendam;
  • Projectwethouder: Hoogezand Noord, Stadshart, Hart van Muntendam en Harkstede/Meerstad.

Wethouder Evert Offereins (VVD)

  • Sociaal Domein;
  • Jeugdzorg;
  • Ouderenbeleid;
  • WMO / Gezondheid / Welzijn;
  • Participatie en inkomen (inclusief BWRI en Sociaal Werkbedrijf);
  • Arbeidsmarkt;
  • Wethouder voor: Martenshoek, Spoorstraat-Kieldiep, Woldwijck, De Dreven, het Centrum, Gorecht, Vosholen, Kalkwijksterlint, Borgercompagnie en Tripscompagnie;
  • Projectwethouder: Integraalplan Zuidlaardermeer.